កម្ពុជាថ្លែងអំណរគុណសហរដ្ឋអាមេរិក ចំពោះការប្រគល់ជាង ៩០០ បុរាណវត្ថុ និងទទួលជំនួយ ១៣២,០០០ ដុល្លារ

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ភ័ន្ត សាច្នា បានថ្លែងអំណរគុណជាផ្លូវការដល់សហរដ្ឋអាមេរិក នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ចំពោះកិច្ចសហការក្នុងការប្រគល់បុរាណវត្ថុខ្មែរ ដោយបានបញ្ជាក់ថាជាង ៩០០ គ្រឿង ត្រូវបានប្រគល់ជូនកម្ពុជាវិញហើយ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ផ្ដល់ជំនួយថ្មីចំនួន ១៣២,០០០ ដុល្លារ ដើម្បីការពារ និងបង្កើតមូលដ្ឋានទិន្នន័យបុរាណវត្ថុខ្មែរ តាមរាយការណ៍របស់ ស្ថានីយ The Star។

នេះជាការប្រកាសដ៏សំខាន់មួយ ដែលធ្វើឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងខណៈដែលកម្ពុជាកំពុងខំប្រឹងស្ដារ និងការពារមរតកវប្បធម៌ជាតិ ដែលត្រូវបានបំពុល និងបំផ្លាញក្នុងអំឡុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ របបខ្មែរក្រហម ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ និងការលួចចូលប្រាសាទជាច្រើនដកចម្លាក់ក្រោយពេលនោះ។

ការថ្លែងអំណរគុណជាផ្លូវការ

នៅក្នុងសេចក្ដីប្រកាសសាធារណៈ លោកស្រី ភ័ន្ត សាច្នា បានថ្លែងថា ខ្លួន “អំណរគុណ” ចំពោះសហរដ្ឋអាមេរិក “ចំពោះកិច្ចសហការក្នុងវិស័យវប្បធម៌ និងចំពោះការប្រគល់ជូនវិញនូវវត្ថុបុរាណខ្មែរដែលត្រូវបានលួច”។ ការប្រកាសនេះ ធ្វើឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយសំដៅជូនព័ត៌មានដល់សាធារណជន អំពីលទ្ធផលនៃកិច្ចសហការអន្តរជាតិជាច្រើនឆ្នាំ ក្នុងគោលបំណងទាមទារ និងប្រគល់ត្រលប់វត្ថុបុរាណដែលត្រូវបានដកចេញ ឬស្ថិតក្នុងដៃម្ចាស់ឯកជន ឬសារមន្ទីរបរទេស ដោយខុសច្បាប់។

ជំនួយ ១៣២,០០០ ដុល្លារ ដែលផ្ដល់ដោយរដ្ឋអាមេរិក នឹងគ្ាំទ្រគម្រោង “ការការពារមរតកវប្បធម៌ដែលអាចផ្លាស់ប្ដូរបានតាមរយៈប្រព័ន្ធមូលដ្ឋានទិន្នន័យរួម និងការពង្រឹងសមត្ថភាព” ។ គម្រោងនេះ មានគោលបំណងបង្កើត រក្សា ហើយតាមដានបញ្ជីវត្ថុបុរាណខ្មែរ ទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលួច ឬការទិញ-លក់ខុសច្បាប់នាពេលអនាគត។

ជាង ៩០០ វត្ថុ — ប្រវត្តិការប្រគល់ត្រលប់

ចំនួន ជាង ៩០០ គ្រឿង ជាបុរាណវត្ថុខ្មែរ ត្រូវបានប្រគល់ត្រលប់ ជាលទ្ធផលនៃដំណើរការច្បាប់ ការស៊ើបអង្កេត និងការចរចា ដ៏ស្ទះ ស្ទavia ជាច្រើនឆ្នាំ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិក និងភ្នាក់ងារគយ។ វត្ថុបុរាណទាំងនោះ ដូចជារូបចម្លាក់ ក្បាលទេវតា ហូរ និងអំណង ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងការប្រមូលឯកជន ក៏ដូចជានៅតាមសារមន្ទីរ ហើយក្រោយការស៊ើបអង្កេតបញ្ជាក់ប្រភពដើម ត្រូវបានរំដោះ និងប្រគល់ជូន។

ការប្រឹងប្រែងជំរុញការប្រគល់ត្រលប់ ធ្វើឡើងស្របគ្នានឹងការគ្ាំទ្ររបស់ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា ដែលបានបន្ដការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីជាមួយប្រទេសដៃគូ ដើម្បីបង្ការការនាំចេញបុរាណវត្ថុដោយខុសច្បាប់ ហើយដើម្បីស្ដារប្រភពដើម នៃវត្ថុដែលបានបាត់។

ទិន្នន័យ និងព័ត៌មានលម្អិត

ហេតុអ្វីបញ្ហានេះសំខាន់?

ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាស្ទូចនៃអរិយធម៌អង្គរដ៏ចំណាស់ ជួបប្រទះការបាត់បង់វត្ថុបុរាណជាច្រើន ចាប់ពីអំឡុងអាណានិគម តាមរយៈជម្លោះ ហើយក្រោយ ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ១៩៧៩ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដែលវត្ថុជាច្រើនត្រូវបំផ្លាញ ឬបាត់ ហើយក្រោយ ការបន្ដការជួញដូរខុសច្បាប់ក្នុងទសវត្ស ១៩៨០–២០០០ ។ ការប្រគល់ត្រលប់ ទាំង ៩០០ គ្រឿង ជាការបញ្ជាក់ថាការទទួលខុសត្រូវអន្តរជាតិ ចំពោះការការពារមរតកវប្បធម៌ ប្រាកដជាដំណើរការ — ហើយកម្ពុជានឹងនៅតែបន្ដការតស៊ូ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ការការពារ វប្បធម៌ និងប្រពៃណីខ្មែរ ក្នុងប្រទេស ក៏ត្រូវការការចូលរួមសកម្មពីសំណាក់សហគមន៍ ស្ថាប័ន និងរដ្ឋាភិបាល ដូចគ្នា ដល់ការខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិដែរ។

ជំហានបន្ទាប់

ស្របតាមការប្រកាសនៃជំនួយ ១៣២,០០០ ដុល្លារ ក្រសួងវប្បធម៌ Cambodia ត្រូវចាប់ផ្ដើមអនុវត្តគម្រោងបង្កើតមូលដ្ឋានទិន្នន័យឌីជីថល នៃបុរាណវត្ថុខ្មែរ ដែលត្រូវបើកចំហដល់ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ ដើម្បីជួយគ្ាំទ្រការស្វែងរក ការផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភពដើម និងការរំដោះបុរាណវត្ថុបន្ថែម នៅក្នុង ឬក្រៅប្រទេស។ ការដំណើរការប្រព័ន្ធទិន្នន័យ រួមជាមួយការចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ ជាគន្លឹះសំខាន់ ដើម្បីធ្វើឱ្យការប្រគល់ ជាដំណើរការបន្ដ មិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍តែមួយលើកនោះទេ។

ប្រភព៖ The Star — Cambodia thanks US for support in repatriation of artefacts, ៣១ ខែសីហា ២០២៦

ប្រភព

• ស្ថានីយ The Star — thestar.com.my
• ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈកម្ពុជា — mcfa.gov.kh
• ខួបទី៧៥ នៃទំនាក់ទំនងការទូតរវាងកម្ពុជា-អាមេរិក … – Oknha News — oknha.news
• អាមេរិកផ្ញើសារជូនពរឆ្នាំថ្មីដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ និងសរសើរពីចំណងមិត្តភាពប្រទេសទាំង២ — youtube.com
• ជីប ម៉ុង ប្រគល់ថវិកាសរុបចំនួន ១ លានដុល្លារអាមេរិច ជូនដល់មូលនិធិគន្ធបុប្ជាក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ — khmernote.com.kh