ក្រសួងបរិស្ថានកម្ពុជាអំពាវនាវដល់អ្នកបង្កើតមាតិការឱ្យឈប់ផ្សព្វផ្សាយការលក់សត្វព្រៃតាមបណ្ដាញសង្គម

ក្រសួងបរិស្ថានកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី ៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ បានអំពាវនាវជាសាធារណៈដល់អ្នកបង្កើតមាតិការ និងអ្នកប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គម ឱ្យឈប់ផ្សព្វផ្សាយ ឬចែករំលែកខ្លឹមសារដែលលើកទឹកចិត្តដល់ការជួញដូរ ការប្រើប្រាស់ និងការចាប់យកសត្វព្រៃ បន្ទាប់ពីរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតថ្មីមួយបង្ហាញថា ការជួញដូរខុសច្បាប់នេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងជ្រៅជ្រះតាមរយៈ ហ្វេសប៊ុក វីឆែត (WeChat) និងតេឡេក្រាម (Telegram) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ក្រសួងបរិស្ថានព្រមានជាសាធារណៈ

នៅក្នុងកិច្ចព្រសព្វព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃទី ៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ នៅរាជធានីភ្នំពេញ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន ឃ្វាយ អតិត្យ បានថ្លែងថា ការបង្ហោះរូបភាព ឬវីដេអូនៃការញ៉ាំ ឬការរៀបចំម្ហូបពីសត្វព្រៃ ក៏ជាទម្រង់មួយនៃការផ្សព្វផ្សាយខុសច្បាប់ ដែលមានទោសពិន័យ។ យោងតាមការរាយការណ៍របស់ Mongabay កាលពីថ្ងៃទី ២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ឃ្វាយ អតិត្យ បានថ្លែងថា «ការបង្ហាញការស្រឡាញ់ចំពោះសត្វព្រៃ មិនមែនមានន័យថា យើងត្រូវដាក់វានៅក្នុងទcage (ទcage)ទេ» ហើយ «ការញ៉ាំសាច់សត្វព្រៃ មិនផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍អ្វី ហើយអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់»។

ក្រសួងបរិស្ថានបញ្ជាក់ថា ទោះបីជាកម្ពុជានៅទើបតែមានច្បាប់គ្រប់គ្រងការជួញដូរសត្វព្រៃតាមអ៊ីនធឺណិតជាក់លាក់ ក៏ការផ្សព្វផ្សាយ ការលក់ ការទិញ ឬការដឹកជញ្ជូនតាមបណ្ដាញសង្គម ត្រូវចាត់ទុកជាបទល្មើស។ ពិន័យអាចមានទម្រង់ជាការផាក់ពិន័យ ឬការដាក់ពន្ធនាគារ ឬទាំងពីរ ដោយទោសជាប់ពន្ធនាគារអាចមានពី ៥ ទៅ ១០ ឆ្នាំ ហើយឧបករណ៍ និងប្រាក់ចំណូលដែលទទួលបានពីការជួញដូរខុសច្បាប់ អាចត្រូវបានរឹបអូស។

ការស៊ើបអង្កេតរបស់ Earth League International លាតត្រដាង

សេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួងបរិស្ថានបានមកបន្ទាប់ពីការស៊ើបអង្កេតរបស់អង្គការ Earth League International (ELI) ដែលបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ ។ ការស៊ើបអង្កេតរបស់ ELI បំភ្លឺថា ការជួញដូរខុសច្បាប់ ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិចិនដែលរស់នៅកម្ពុជា ហើយបុគ្គលទាំងនេះ ក៏ជាអ្នកដំណើរការតំបន់បោកប្រាស់ (scam center) ដែលបោកប្រាស់ប្រជាជនផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ ផលិតផលសត្វព្រៃដែលបានរកឃើញ រួមមាន ស្នែងព្រែ សសៃដំរី ស្បែក និងឆ្អឹងខ្លា ស្ន្ទះជ្រូកព្រៃ (pangolin) ។ ឃ្លានៃអ្នកទិញជាច្រើន គឺជាមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលចិន និងអ្នកជំនួញ ដែលពីរ-បី-នាក់ ខ្លះបានទៅកម្ពុជា ជាទេសចរ ជាពិសេសសម្រាប់ទិញទំនិញបំprohibited ទាំងនេះ។

ក្នុងចំណោមសត្វព្រៃដែលមានតម្រូវការខ្ពស់ ខ្លាមានតម្លៃលើសបំផុត ដោយ ស្រាឆ្អឹងខ្លា (tiger bone wine) ត្រូវបានលក់ក្នុងដបប្រណីត ឯ ក្រចកខ្លា ស្បែកខ្លា និងសាច់ខ្លា ត្រូវបានបម្រើទៅដល់ភ្ញៀវនៅភោជនីយដ្ឋានជ្រើសសម្រេចនានា ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។

អ្នកជំនាញព្រមានថា ការលុបមាតិការ មិនគ្រប់គ្រាន់

រ៉ូសែល ហ្គ្រេ (Russell Gray) ប្រធានផ្នែក ECO-SOLVE នៃ Global Initiative against Transnational Organized Crime (GI-TOC) ដែលជាអង្គការ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងហ្ស្វែ (Geneva) ប្រទេសស្វីស បានថ្លែងដល់ Mongabay ថា «បញ្ហាមួយដែលយើងជួបប្រទះជាប្រចាំ គឺការជួញដូរសត្វព្រៃតាមអ៊ីនធឺណិត ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដាច់ស្រឡះពីការជួញដូរផ្ទាល់ ទោះបីតាមពិតទាំងពីរ ត្រូវបានភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ»។ ហ្គ្រេ បន្ថែមថា «បណ្ដាញសង្គម កម្មវិធីផ្ញើសារ និងពាណិជ្ជកម្មអ៊ីនធឺណិត ឥឡូវនេះ បានក្លាយជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចម្បង ដែលជួយឱ្យការផ្សព្វផ្សាយ ការតភ្ជាប់អ្នកលក់-អ្នកទិញ និងបណ្ដាញជួញដូរ ដំណើរការបាន»។

ហ្គ្រេ ក៏បានព្រមានផងដែរថា ការលុបការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដែលលក់សត្វព្រៃ មិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ព្រោះ «ការដំណើរការ disrupt/destruct ប្រឆាំងការជួញដូរ ត្រូវការទម្ងន់ជាង ការលុបខ្លឹមសារ»។ ហ្គ្រេ បញ្ជាក់ថា «អ្នកលក់ភាគច្រើន ដែលយើងដឹង មានគណនីបម្រុងច្រើន។ ពេលមួយបិទ ពួកគេប្រើមួយទៀត»។

អង់ដ្រេ ក្រូស្ដា (Andrea Crosta) នាយកប្រតិបត្តិ ELI បានថ្លែងថា ទោះបីជាសេចក្ដីប្រកាសរបស់ក្រសួង «ជាជំហានដំបូងដ៏ល្អ» ក៏ «ការផ្ដោតលើការជួញដូរតាមបណ្ដាញសង្គម ដែលមានចំណែកតូចជាង … ការជួញដូរធំៗ ផ្ដល់ការយល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងយកចិត្តទុកដាក់ ដោយមិនចំណាយការខំប្រឹងច្រើន»។ ក្រូស្ដា ថ្លែងបន្ថែមថា «ការពោលអំពីការជួញដូរតាមអ៊ីនធឺណិត ផ្ទេរទំនួលខុសត្រូវទៅឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ អ្នកប្រើប្រាស់ ហើយ មិនមែនរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទេ»។

ស្ថានភាពច្បាប់ និងការអនុវត្ត

យោងតាម ELI ការជួញដូរសត្វព្រៃ ត្រូវបានគ្រប់គ្រងលើបណ្ដាញ WeChat និង Telegram ដែលគ្រប់គ្រងខ្លាំងជាង ហ្វេសប៊ុក ហើយបណ្ដាញ Facebook ក្រុមមួយៗ ត្រូវបិទ ក៏ «ក្រុមមួយទៀតលេចឡើងជំនួស» ។ ក្រូស្ដា ថ្លែងថា ដំណោះស្រាយពិតប្រាកដ ត្រូវការ «ការអនុវត្តផ្ទាល់ ប្រឆាំងនឹងអ្នកជួញដូរចិន ។ ហើយតម្រូវការនយោបាយ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងបុគ្គលដ៏មានអំណាច»។ ការស៊ើបអង្កេតរបស់ ELI ក៏ត្រូវបានចែករំលែកដល់មន្ត្រីអាមេរិក ដើម្បីពិចារណាការអនុវត្តជាបន្ត។

តើអ្វីទៅខាងមុខ?

ហ្គ្រេ ពី GI-TOC ថ្លែងថា «ការដែលក្រសួងបរិស្ថានកម្ពុជា ទទួលស្គាល់ជាសាធារណៈ ពីការជួញដូរសត្វព្រៃតាមអ៊ីនធឺណិត ជាការព្រួយបារម្ភ គឺជាជំហានវិជ្ជមាន … ការធ្វើឱ្យប្រែក្លាយការប្រកាសទៅជាការត្រួតពិនិត្យ ការស៊ើបអង្កេត និងការអនុវត្ត ជំនួសការលុបខ្លឹមសារ ដែលអ្នកឃើញ — នោះហើយ ជាការវាស់ស្ទង់ពិតប្រាកដ»។ ការតាមដានអំពី ករណីព័ត៌មានមិនពិតដែលក្រសួងជំនាញផ្សេងៗ ក៏បានចុះដំណោះស្រាយ បង្ហាញពីការខំប្រឹងក្នុងការចាត់ការចំពោះខ្លឹមសារលើបណ្ដាញ ក្នុងកម្ពុជា ២០២៦។ ក្រសួងបរិស្ថាន ក៏បានអំពាវនាវឱ្យក្រសួង និងអាជ្ញាធរ ពាក់ព័ន្ធ ចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ ជាបន្ត ប្រឆាំងអ្នកដែលលក់ ឬទំនាក់ទំនងសត្វព្រៃ តាមគ្រប់ទ្វាគ្រប់ប្រព័ន្ធ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

• ស្ថានទូតកម្ពុជាប្រចាំជប៉ុនបញ្ជាក់ស្ថានភាពផ្លូវការ Cambodia Festival ២០២៦ ក្រោយភាន់ច្រឡំ
• កម្មវិធី Smile of Cambodia ចាប់ផ្តើមនៅសៀមរាប ជំរុញវប្បធម៌ ទេសចរណ៍ និងអ្នកបង្កើតមាតិការ

ប្រភព

• យោងតាមការរាយការណ៍របស់ Mongabay កាលពីថ្ងៃទី ២៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ — news.mongabay.com
• ក្រសួងបរិស្ថាន អំពាវនាវ«អ្នកបង្កើតមាតិកា … — sbm.news
• មន្រ្តីក្រសួងបរិស្ថាន ណែនាំឲ្យអ្នកផលិតមាតិកា គួរ … — tvk.gov.kh
• ក្រសួងបរិស្ថានអំពាវនាវឱ្យអ្នកផលិតមាតិកាកុំផលិតវីដេអូ … — rfi.fr
• អ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន៖ ការផ្សព្វផ្សាយមួយចំនួន … — cpp.org.kh