សេចក្តីសង្ខេប
✓ពិនិត្យដោយ Meas Sophal អង្គជំនុំ...
តារាងមាតិកា
អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (ECCC) កំពុងដំណើរការកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលជូនមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិខ្មែរក្រហម ដំណើរការយុត្តិធម៌ផ្លាស់ប្តូរ និងមរតករបស់ ECCC ដូចដែលបានរាយការណ៍ដោយ The Star នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦។ គំនិតផ្តួចផ្តើមមន្ត្រីរបស់ ECCC នេះ មានបំណងប្រែក្លាយរបៀបដែលកម្ពុជានឹងបង្ហាញប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ធ្ងន់ធ្ងររបស់ខ្លួនទៅដល់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ នៅពេលដែលវិស័យទេសចរណ៍ជាតិកំពុងប្រឈមមុខនឹងការធ្លាក់ចុះ។
ECCC ចេញកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលសម្រាប់មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍
ECCC ដែលជាតុលាការដំណើរការជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ បានបើកដំណើរការសកម្មភាពបណ្តុះបណ្តាលជូនមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ដើម្បីផ្តល់ជំនាញក្នុងការបកស្រាយប្រវត្តិសាស្ត្រអំពីរបបខ្មែរក្រហម ដំណើរការជំនុំជម្រះ និងដំណើរការនៃការស្ម័គ្រចិត្តត្រូវវិចារណា។ យោងតាមមាតិកាដែល The Star រាយការណ៍ កម្មវិធីនេះមានគោលបំណង «បង្កើនការយល់ដឹងរបស់មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍អំពីរបបដ៏ងងឹតនៃកម្ពុជា ដំណើរការយុត្តិធម៌ផ្លាស់ប្តូរ និងមរតករបស់ ECCC»។
ការបណ្តុះបណ្តាលនេះ មិនត្រឹមតែផ្តល់ចំណេះដឹងប្រវត្តិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្ហាត់បង្ហាញមគ្គុទ្ទេសក៍ពីវិធីសាស្ត្របកស្រាយ ដោយគោរពចំពោះជនរងគ្រោះ និងអ្នករស់រានមានជីវិតទៀតផង។ ការបណ្ដុះបណ្ដាលនៅ ECCC ស្ថិតក្នុងតំណ «legacy» ដែលស្ថាប័ននេះចង់ចាកចេញជូននៅពេលបិទ ក្នុងទម្រង់នៃការអប់រំដ៏ចីរភាព។
ហេតុអ្វីការបណ្តុះបណ្តាលនេះមានសារៈសំខាន់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦?
ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ វិស័យទេសចរណ៍កម្ពុជាកំពុងប្រឈមមុខនឹងការធ្លាក់ចុះចំនួនភ្ញៀវជិត ៥០% ដោយសារបញ្ហាជាច្រើន ដូចជាការប្រកួតប្រជែង ការចោទប្រកាន់ពីបណ្ដាញបន្លំ ព្រមទាំងរបាំងផ្នែកទំនាក់ទំនង។ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ Xinhua ដែលបានបង្ហាញការអ្នកប្រាសាសន៍ដោយ រដ្ឋមន្ត្រីទេសចរណ៍ ហ៊ួត ហ៊ាក ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ប្រទេសកំពុងប្រកងជំរុញយ៉ាងខ្លាំងក្លាដើម្បីស្ដារភ្ញៀវ។ ក្នុងស្ថានភាពនោះ ការផ្ដល់ជូននូវបទពិសោធន៍ប្រវត្តិសាស្ត្រស៊ីជម្រៅ គឺជាជំហានដ៏ចាំបាច់ ព្រោះភ្ញៀវ «ទេសចរណ៍ប្រវត្តិ» ច្រើនតែស្នាក់នៅច្រើនថ្ងៃ ហើយចំណាយកាន់តែខ្ពស់ជាមធ្យម។
ទីតាំងដូចជា ភ្នំពេញ ជាទីកន្លែងដែល ECCC ស្ថិតនៅ រួមទាំងសារមន្ទីរ ទួលស្លែង (S-21) និង ចំការអ្នកធ្លាក់ (Choeung Ek) ជារៀងរាល់ឆ្នាំទទួលភ្ញៀវជាច្រើនសែន ដែលត្រូវការការណែនាំដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ខេត្តសៀមរាប ដែរ ក្រៅពីប្រាសាទអង្គរ ក៏មានប្រវត្តិខ្មែរក្រហមមួយចំនួនដែលភ្ញៀវចាប់អារម្មណ៍ ហើយមគ្គុទ្ទេសក៍ដែលបានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលផ្លូវការ នឹងជួយបន្ថែមតម្លៃទៅដល់ការទស្សនកិច្ចទាំងនោះ។
ECCC និងតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងប្រវត្តិខ្មែរ
អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (ECCC) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ដើម្បីជំនុំជម្រះថ្នាក់ដឹកនាំខ្មែរក្រហម ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះការស្លាប់ប្រហែល ១,៧ ដល់ ២,៥ លាននាក់ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៥–១៩៧៩។ ក្នុងរយៈពេលជាង ២ ទស្សវត្ស ECCC បានជំនុំជម្រះ និងកាត់ទោសថ្នាក់ដឹកនាំ ក្នុងនោះ ណួន ជា (Nuon Chea) និង ខៀវ សំផន (Khieu Samphan) ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ឃុំអស់មួយជីវិតក្នុងឆ្នាំ ២០១៨។
ក្រៅពីការជំនុំជម្រះ ECCC ក៏ដំណើរការកម្មវិធីអប់រំ ស្រាវជ្រាវ និងការចូលរួមជាមួយសាធារណជន ដើម្បីឱ្យការយល់ដឹងអំពីតុលាការ និងប្រវត្តិសាស្ត្រ មិនត្រូវបាត់បង់។ ការបណ្ដុះបណ្ដាលមគ្គុទ្ទេសក៍ ត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃ «legacy program» (កម្មវិធីស្នាដៃ) ចុងក្រោយ។
ការបកស្រាយប្រវត្តិ — ទ្រព្យសកម្មទេសចរណ៍ចំបងរបស់កម្ពុជា
ការស្ទង់មតិស្តីពីទេសចរណ៍ ដែលធ្វើឡើងដោយ TTG Asia ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ បង្ហាញថា កម្ពុជាកំណត់គោលដៅទទួលភ្ញៀវ ៥,៨ លាននាក់ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ប៉ុន្តែការសម្រេចគោលដៅនេះ ស្ថិតក្នុងភាពប្រឈម។ ភ្ញៀវ «ទេសចរណ៍ប្រវត្តិ» (dark tourism) ដែលមកទស្សនាទីតាំងប្រវត្តិ ច្រើនតែស្នាក់នៅច្រើនថ្ងៃ ហើយចំណាយច្រើនលើការណែនាំ ការស្នាក់នៅ និងការទស្សនាកន្លែងបន្ថែម។
ការចូលរួមរបស់ ECCC ក្នុងការបណ្ដុះបណ្ដាលមគ្គុទ្ទេសក៍ ស្របគ្នានឹងយុទ្ធនាការស្ដារទេសចរណ៍ធម្មជាតិរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលមានបំណងប្រែក្លាយការឆ្ពោះទៅរកប្រភពភ្ញៀវចម្រុះ ដូចជាអ្នកទេសចរប្រភេទ «ការអប់រំ» ។ ទេសចរណ៍ប្រភេទនេះ ស្ថិតក្នុងបំណងនៃការយល់ ជាជាងការកំសាន្ត ហើយតម្រូវឱ្យមានមគ្គុទ្ទេសក៍ដែលដឹងច្បាស់។
ដំណើរទៅមុខ៖ ព័ត៌មានអ្វីដែលត្រូវតាមដាន
ស្ថានការណ៍ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ បញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថា ប្រទេសកម្ពុជាមិនត្រូវការគ្រាន់តែចំនួនភ្ញៀវ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវការគុណភាពនៃបទពិសោធន៍ ដែលផ្ដល់ជូន។ ការបណ្ដុះបណ្ដាលមគ្គុទ្ទេសក៍ដើម្បីបកស្រាយប្រវត្តិខ្មែរក្រហម ជំរុញជំហររបស់ប្រទេស ជាទិសដៅទេសចរណ៍ប្រកបដោយភាពស្មោះត្រង់ ដែលបង្ហាញប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួនដោយបើកចំហ ហើយប្រកបដោយការគោរព។
- ចំនួនមគ្គុទ្ទេសក៍ដែល ECCC ផ្ដល់ការបណ្ដុះបណ្ដាល និងរបៀបវារៈលំអិត
- ប្រតិកម្មពីសមាគមមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍កម្ពុជា
- ថាតើក្រសួងទេសចរណ៍ នឹងដាក់ការបណ្ដុះបណ្ដាលនេះ ជាផ្នែកនៃកម្មវិធីទទួលស្គាល់ផ្លូវការ
- ការឆ្លើយតបរបស់ប្រតិបត្តិករទេសចរណ៍ ចំពោះការជ្រើសរើសមគ្គុទ្ទេសក៍ដែលបានទទួលការបណ្ដុះបណ្ដាលពី ECCC
