កម្ពុជានាំចូលខ្លាបេងហ្គោល ពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីស្ដារចំនួនខ្លាព្រៃ

ភ្នំពេញ, ១០ សីហា ២០២៦ — កម្ពុជាបានប្រកាសផែនការនាំចូលខ្លាបេងហ្គោល (Bengal tigers) ពីប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីស្ដារចំនួនខ្លាព្រៃដែលបានបាត់បង់ទៅអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្ស។ ការប្រកាសនេះ ធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ១០ ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ហើយបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុកនៅលើបណ្ដាញសង្គម និងក្នុងវិស័យអភិរក្សធម្មជាតិ ទូទាំងតំបន់អាស៊ី។

យោងតាម Mongabay ដែលជាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិដ៏ល្បីខាងបរិស្ថាន ការព្រមព្រៀងបណ្ដោះអាសន្នរវាងអាជ្ញាធរកម្ពុជា និងស្ថាប័នអភិរក្សសត្វព្រៃឥណ្ឌា បានបង្ហាញថាកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវការជំនួយពីខាងក្រៅ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមដំណើរការស្ដារចំនួនខ្លា ព្រោះសត្វខ្លាព្រៃក្នុងស្រុកបានរលត់ស្ទើរទាំងស្រុង ចាប់តាំងពីទសវត្ស ១៩ ៧០ មក។

ខ្លាបាត់ពីដីខ្មែរ — ប្រវត្តិនៃការបាត់បង់

ប្រទេសកម្ពុជា ធ្លាប់ជាដីកំណើតរបស់ខ្លាអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (Indochinese tiger) ដ៏ច្រើនសន្ធឹក។ ទោះជាយ៉ាងណា ការបាញ់ប្រហារខ្លាដោយព្រានព្រៃ ការបំផ្លាញព្រៃឈើ និងហេតុផលសង្រ្គាម បានធ្វើឱ្យចំនួនខ្លាថយចុះដរាបទ្បើ។ ការស្ទង់មើលបំផុតពី NewsNow Cambodia បង្ហាញថា ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០១៦ ខ្លាព្រៃត្រូវបានប្រកាសថា រលត់ទៅជាផ្លូវការនៅក្នុងព្រៃរបស់កម្ពុជា ជំរះតំបន់ ២ ដូចជា ព្រៃ Cardamom Mountains និង Eastern Plains Landscape ។

យោងតាមទិន្នន័យអ្នកស្រាវជ្រាវ សត្វខ្លាស្ថិតក្នុងបញ្ជីក្រហម (Red List) របស់ IUCN ជា ប្រភេទដែលជិតផុតពូជ (Endangered) ហើយចំនួនខ្លាព្រៃក្នុងពិភពលោកត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថានៅសល់តែជាង ៤,០០០ ក្បាល ប៉ុណ្ណោះ។ ឥណ្ឌាដែលជាប្រទេសមានចំនួនខ្លាច្រើនជាងគេ ដោយមាន ជាង ៣,៦០០ ក្បាល គឺជាដៃគូអភិរក្សដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់កម្ពុជា។

ផែនការនាំចូលខ្លា — លម្អិតបច្ចេកទេស

ផែនការដែលបានប្រកាសនេះ ចង់ក្រឡេកលើគំរូជោគជ័យនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី និង ভী Thailand ដែលប្រើ Reintroduction protocol ជាវិធីស្ដារចំនួនជំពូក។ ផ្អែកលើ Mongabay ខ្លាទាំងនោះ ត្រូវផ្ទេរមកដំឡើងក្នុង តំបន់ការពារ ដ៏ធំ ដែលមានព្រៃស្មើ និងចំណីអាហារគ្រប់គ្រាន់ ជាពិសេស ក្នុងតំបន់ Cardamom Mountains នៅភាគខាងត្បូង-លិចកម្ពុជា ដែលមានតំបន់ ១,ម ៦០០,០០០ ហិចតា (hectares) ។

ដំណើរការនេះ ចាំបាច់ត្រូវ ៖

• ការយល់ព្រមពីរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌា និងអាជ្ញាធរព្រៃឈើ (Forest Department of India)
• ការបញ្ចប់ Bilateral Wildlife Agreement (ហត្ថលេខា) រវាងទាំងពីរប្រទេស
• ការរៀបចំ Quarantine (ការបំបែកកំដរ) ១៨០ ថ្ងៃ ដើម្បីការពារជំងឺ
• ការបង្កើត Anti-Poaching Unit ដ៏ស័ក្ដិសិទ្ធ ដើម្បីការពារខ្លាថ្មី
• ការបណ្ដុះបណ្ដាលរ៉ែនជ័ររ (Rangers) ស្ថិតក្នុងព្រៃ

ស្ថាប័ន Wildlife Alliance Cambodia ដែលធ្វើការ Active ក្នុង Cardamom Mountains តាំងពីឆ្នាំ ២០០៣ មកហើយ ត្រូវបានគេរំពឹងថា នឹងដើរតួជាអ្នកអនុវត្តចម្បង ។

ការស្ដារខ្លា — ផលប៉ះពាល់ទៅលើទេសចរណ៍

ការស្ដារខ្លានៅកម្ពុជាមិនមែនគ្រាន់តែជារឿងបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ — វាមានផលប៉ះពាល់ ជំរុញទេសចរណ៍ Nature-based យ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។ ប្រទេសលោចូជូ ដូចជា India (Ranthambore), Bhutan, Nepal, និង Russia ជ្រើសរើសការ Tiger Tourism ជាការទាក់ទាញទេសចរណ៍ High-value ដ៏ធំ ដែលទូទាត់ប្រាក់ Double ឬ Triple ជាទំហំធំជាងទេសចរណ៍ធម្មតា។

ទេសចរណ៍ត្រូប ជាក់ស្ដែងដូចជា គោលដៅទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកល្អបំផុតនៅកម្ពុជា ២០២៦ និង យុទ្ធនាការរដូវបៃតងកម្ពុជា ជាអ្នកគាំទ្រការបង្ហាញធម្មជាតិ ក្រៅប្រាសាទ ហើយការស្ដារខ្លាអាចផ្ដល់ ភ្ញៀវ Adventure Tourism ថ្មីៗ ដែលកម្ពុជានៅខ្វះ។

ការឆ្លើយតបពីអ្នកជំនាញ និងប្រតិកម្មសាធារណៈ

“Cambodia wants its tigers back. So it plans to import Bengal tigers from India” — ចំណងជើងផ្ទាល់ពី Mongabay បង្ហាញពី ឆន្ទៈរឹងមាំ របស់ប្រទេស ក្នុងការស្ដារឡើងវិញ នូវសត្វដ៏ស្ថិតក្នុង Status Icon ជាតិ ។

ក្នុងចំណោមអ្នកជំនាញ Suwanna Gauntlett, នាយិកាប្រតិបត្តិ Wildlife Alliance Cambodia ធ្លាប់ប្រявил ថា ៖ “Cardamom Mountains ជាតំបន់ព្រៃដ៏ល្អបំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានលទ្ធភាពទ្រទ្រង់ Apex predators” ។ ទោះបីព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃនេះ (១០ សីហា) មិនទាន់មានសំដីផ្ទាល់ថ្មីៗ ប៉ុន្តែ Standing position ដ៏ច្បាស់លាស់ ពីអង្គការ Wildlife Alliance ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅ ។

នៅលើបណ្ដាញ Facebook និង TikTok កម្ពុជា ប្រជាពលរដ្ឋចាប់ផ្ដើមបង្ហោះ Comments ជាមួយ Hashtag #ខ្លាខ្មែរ (Khmer Tiger) ប្រដូចជាសញ្ញាសម្ដែងថា Sentiment សាធារណៈ ស្ថិតក្នុង Support ចំពោះគម្រោង ទោះបីមានអ្នកខ្លះ ចង់ ដឹងពី សុវត្ថិភាព ដែលនឹងត្រូវកំណត់ ។

ផ្ទៃក្រោយ — ស្ថានភាពព្រៃឈើ និងបរិស្ថាននៅកម្ពុជា

ការស្ដារខ្លា ត្រូវការ Ecosystem ពេញលក្ខណៈ — ព្រៃ ចំណីអាហារ (Prey base) ដូចជា ក្ដង ជ្រូកព្រៃ និងក្ដោប ហើយក៏ត្រូវការ ការការពារគ្រប់គ្រាន់ ពីការបំផ្លាញ ។ ក្នុងរយៈពេល ១០ ឆ្នាំចុងក្រោយ កម្ពុជាបានអនុវត្ត ៖

• ការចុះ Patrol ប្រចាំថ្ងៃ ក្នុង Cardamom Mountains ដោយ Wildlife Alliance
• ការបន្ថយ Deforestation Rate ក្នុងតំបន់ការពារ
• ការបង្ហាញ Population Recovery ស្ទឿ ដូចជា ការកើតឡើងវិញ នូវជ្រូកព្រៃ និង Banteng (ការបង់)
• ការ Active ក្នុង Community Ranger Program ជាមួយភូមិ ៥០ ជាង ជុំវិញតំបន់

ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដូចបានរៀបរាប់ក្នុង ទេសចរណ៍វប្បធម៌ខេត្តសៀមរាប ដ៏ល្អ ក៏ Depend ខ្លាំងលើ Biodiversity ដ៏ស្ថិតខ្ជាប់ ហើយការស្ដារខ្លា គ្រាន់តែជាផ្នែកមួយ ក្នុងនោះ ។

ឧបសគ្គ និងសញ្ញាប្រុងប្រយ័ត្ន

ទោះបីការប្រកាសនេះ ជារឿងដ៏ប្រសើរ ប៉ុន្តែ អ្នកជំនាញ Tiger Reintroduction ជាច្រើនបាន ប្រាប់ Mongabay ថា ៖ ការបំបែក Captive tigers (ខ្លាចិញ្ចឹម) ចូលក្នុងព្រៃ គឺ Technically ស្មុគស្មាញ ហើយ Survival Rate ជាធម្មតា ទាប ក្នុងការ Reintroduction ដំបូង ។

បញ្ហាប្រឈម ៖

• ការសម្ជុំ (Conflict) រវាងខ្លា និងប្រជាពលរដ្ឋ ស្ថិតក្បែរព្រៃ
• ការបំផ្លាញ Prey Base ដែលនៅទ្រំ ហើយ Recovery ជា Slow-process
• ហានិភ័យ Poaching ដែលខ្លាស្ដារ អាចជា Target ថ្មី
• ការផ្ដល់ Fund ដ៏ខ្ពស់ ក្នុង Long-term Operations
• បច្ចេកទេស Soft-release ដ៏ត្រឹមត្រូវ ដើម្បីបង្ហូរ Instinct ការស្ស

ករណីជោគជ័យ ដូចជា Rewilding Europe និង India’s Project Tiger (ដែលបាន Save ខ្លា Indochinese ជាង ២,០០០ ក្បាលនៅឥណ្ឌា) ផ្ដល់ Model ប្រៀបបន្ទូល សម្រាប់កម្ពុជា ។

ជំហានបន្ទាប់ — អ្វីដែលត្រូវតាមដាន

ក្នុងខែ ៨-១២ ខាងមុខ ការចាប់ផ្ដើម បណ្ដាញការបចារ (Diplomatic talks) ជ្រៅៗ រវាងភ្នំពេញ និង New Delhi ត្រូវរំពឹង ។ ASEAN Centre for Biodiversity (ACB) ដែលមាន Mandate ខាង Regional Species Recovery ក៏ Other States គ្រោងចូលរួម Support Technical ផងដែរ ។

ពេលខ្លះ ការប្រកាសផែនការ (Announcement) មិននាំទៅដល់ ការអនុវត្ត (Implementation) ភ្លាម ហើយ Timeline ផ្លូវការ នៅ មិនទាន់ប្រកាស ។ AngkorSphere នឹងតាមដានការអភិវឌ្ឍន៍ ។

ការការពារព្រៃ ការកសាង Ecotourism ដ៏ស្ថិតខ្ជាប់ ដូចដែលគ្រោង យុទ្ធនាការរដូវបៃតងកម្ពុជា ស្ថិតក្រោម Cambodia Tourism Strategy ២០២៦ ក៏ជា ក្រប ចាំបាច់ ក្នុងការ Protect ខ្លា ថ្មី ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

• យុទ្ធនាការរដូវបៃតងកម្ពុជា៖ ការជំរុញទេសចរណ៍ធម្មជាតិក្នុងស្រុកប្រកបដោយចីរភាព
• គោលដៅទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកល្អបំផុតនៅកម្ពុជា ២០២៦
• ទេសចរណ៍វប្បធម៌ខេត្តសៀមរាប
• ចំណូលសំបុត្រអង្គរធ្លាក់ ២៩% ក្នុង ៧ ខែដំបូងឆ្នាំ ២០២៦

ប្រភព

• cambodiantr.gov.kh
• epo01.pcd.go.th
• serv.maff.gov.kh