សុវត្ថិភាពអាហារនៅផ្សារទំនើបភ្នំពេញ៖ អ្វីដែលត្រូវដឹង

យោងតាមឯកសារបច្ចេកទេសរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) មនុស្សប្រមាណ ៦០០ លាននាក់ គឺស្ទើរតែ ១ នាក់ ក្នុងចំណោម ១០ នាក់ ធ្លាក់ខ្លួនឈឺជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយសារតែបរិភោគអាហារដែលមានការចម្លងមេរោគ បាក់តេរី ឬសារធាតុគីមី ហើយក្នុងនោះមានអ្នកស្លាប់រហូតដល់ ៤២០.០០០ នាក់ (WHO, ឯកសារសុវត្ថិភាពអាហារ)។ តួលេខនេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា អ្វីដែលយើងដាក់ចូលក្នុងកន្ត្រកទិញឥវ៉ាន់ មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ទៅលើសុខភាពរបស់គ្រួសារទាំងមូល។ នៅពេលដែលគ្រួសារភ្នំពេញកាន់តែច្រើនបែរមកទិញអាហារនៅផ្សារទំនើប ការយល់ដឹងអំពីសុវត្ថិភាពអាហារក៏កាន់តែមានសារៈសំខាន់ដែរ។

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ផ្សារទំនើបធំៗដូចជា AEON, Chip Mong, Lucky និង Makro បានពង្រីកសាខាជាបន្តបន្ទាប់នៅទូទាំងរាជធានី។ អ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើនជឿថា ការទិញនៅផ្សារទំនើបមានសុវត្ថិភាពជាងផ្សារបុរាណ ប៉ុន្តែការពិតគឺថា សុវត្ថិភាពអាស្រ័យលើរបៀបដែលអ្នកជ្រើសរើស ពិនិត្យ និងរក្សាទុកអាហារទៀតផង។ មុននឹងស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅ អ្នកអាចអានបន្ថែមនៅក្នុងមគ្គុទេសក៍ដើរទិញឥវ៉ាន់នៅផ្សារទំនើបភ្នំពេញ ដើម្បីយល់ពីទិដ្ឋភាពទូទៅ។

ហេតុអ្វីបានជាសុវត្ថិភាពអាហារនៅផ្សារទំនើបមានសារៈសំខាន់

បន្ទុកនៃជំងឺដែលបណ្តាលមកពីអាហារមិនមានសុវត្ថិភាព ធ្លាក់ខ្លាំងបំផុតទៅលើកុមារតូចៗ។ យោងតាម WHO កុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ ទទួលរង ៤០ ភាគរយ នៃបន្ទុកជំងឺ និងស្លាប់ប្រមាណ ១២៥.០០០ នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ សម្រាប់គ្រួសារដែលមានកូនតូច ការជ្រើសរើសអាហារត្រឹមត្រូវនៅផ្សារទំនើបគឺជាការការពារដ៏សំខាន់មួយ។

ផលប៉ះពាល់មិនត្រឹមតែលើសុខភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលើសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារផងដែរ។ WHO បានបា៉ន់ប្រមាណថា អាហារមិនមានសុវត្ថិភាពធ្វើឲ្យបាត់បង់ ឆ្នាំជីវិតមានសុខភាពល្អ (DALYs) ប្រមាណ ៣៣ លានឆ្នាំ ជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅទូទាំងពិភពលោក។ ជំងឺរាគ ដែលភាគច្រើនកើតឡើងពីទឹក និងអាហារដែលមានការចម្លងរោគ គឺជាបញ្ហាទូទៅបំផុត។

នៅក្នុងបរិបទកម្ពុជា ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅសើម អាហារដែលងាយខូចដូចជាសាច់ ត្រី និងផលិតផលទឹកដោះគោ អាចខូចលឿនជាងការគិតរបស់យើង។ ការយល់ដឹងពីរបៀបដែលផ្សារទំនើបគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាព និងរបៀបដែលអ្នកគួរពិនិត្យដោយខ្លួនឯង ជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យបានយ៉ាងច្រើន។

ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ និងស្ថាប័នគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពអាហារនៅកម្ពុជា

នៅកម្ពុជា ការគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពអាហារត្រូវបានចែករំលែករវាងស្ថាប័នជាច្រើន។ អគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ ការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ (CCF) ក្រោមក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដើរតួនាទីត្រួតពិនិត្យទីផ្សារ ខណៈក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ (MAFF) ទទួលបន្ទុកផលិតផលកសិកម្ម និងក្រសួងសុខាភិបាលត្រួតពិនិត្យផ្នែកសុខភាពសាធារណៈ។

ស្តង់ដារអន្តរជាតិក៏មានឥទ្ធិពលលើការអនុវត្តក្នុងស្រុកដែរ។ គណៈកម្មការ Codex Alimentarius ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ FAO និង WHO ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣ បានកំណត់ស្តង់ដារ និងគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីសុវត្ថិភាពអាហារ ដែលប្រទេសជាសមាជិកជាច្រើនរួមទាំងកម្ពុជា យកមកធ្វើជាមូលដ្ឋាន។ ផ្សារទំនើបធំៗដែលនាំចូលទំនិញ ច្រើនតែទាមទារឲ្យអ្នកផ្គត់ផ្គង់គោរពតាមស្តង់ដារទាំងនេះ។

ដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង អង្គការសហប្រជាជាតិបានកំណត់ថ្ងៃទី ៧ ខែមិថុនា ជា ទិវាសុវត្ថិភាពអាហារពិភពលោក ដែលប្រារព្ធជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០១៩។ កម្មវិធីប្រចាំឆ្នាំនេះ រំលឹកដល់រដ្ឋាភិបាល អ្នកលក់ និងអ្នកប្រើប្រាស់ ពីការទទួលខុសត្រូវរួមគ្នាក្នុងការធានាសុវត្ថិភាពអាហារ។

តើផ្សារទំនើបធានាសុវត្ថិភាពអាហារដោយរបៀបណា

ផ្សារទំនើបដែលគ្រប់គ្រងបានល្អ ពឹងផ្អែកលើ “ខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់” (cold chain) ដែលរក្សាសីតុណ្ហភាពទាបពេញមួយដំណើរការ ចាប់ពីឃ្លាំងរហូតដល់ធ្នើរលក់។ ការរក្សាសាច់ ត្រី និងផលិតផលទឹកដោះគោនៅសីតុណ្ហភាពត្រឹមត្រូវ ជួយទប់ស្កាត់ការបន្តពូជរបស់បាក់តេរី។ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងគុណភាពដូចជា HACCP ក៏ត្រូវបានផ្សារទំនើបធំៗយកមកប្រើ ដើម្បីកំណត់ និងគ្រប់គ្រងចំណុចហានិភ័យ។

បន្ថែមពីលើនេះ ផ្សារទំនើបភាគច្រើនមានការបិទស្លាកច្បាស់លាស់ បង្ហាញកាលបរិច្ឆេទផលិត កាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ និងព័ត៌មានអ្នកផលិត។ ប្រព័ន្ធតាមដានប្រភពទំនិញ (traceability) អនុញ្ញាតឲ្យដកទំនិញចេញពីធ្នើរយ៉ាងលឿន ប្រសិនបើរកឃើញបញ្ហា។ ការប្រៀបធៀបការអនុវត្តរវាងផ្សារនីមួយៗ អ្នកអាចមើលការប្រៀបធៀបផ្សារទំនើបធំៗតាមតម្លៃ សេវាកម្ម និងគុណភាព ដើម្បីយល់កាន់តែច្បាស់។

អនាម័យបុគ្គលិក ក៏ជាកត្តាសំខាន់មួយ។ បុគ្គលិកដែលរៀបចំ និងកាត់សាច់ គួរពាក់ស្រោមដៃ មួក និងលាងដៃជាប្រចាំ។ អ្នកប្រើប្រាស់ដែលយកចិត្តទុកដាក់ អាចសង្កេតមើលស្ថានភាពអនាម័យទាំងនេះ មុនពេលសម្រេចចិត្តទិញ។

ហានិភ័យទូទៅ និងវិធីសម្គាល់អាហារដែលគ្មានសុវត្ថិភាព

មិនមែនបញ្ហាសុវត្ថិភាពអាហារទាំងអស់ មើលឃើញដោយភ្នែកទទេនោះទេ ប៉ុន្តែមានសញ្ញាខ្លះដែលអ្នកអាចសម្គាល់បាន។ តារាងខាងក្រោមបង្ហាញពីហានិភ័យទូទៅ សញ្ញាសម្គាល់ និងវិធីបង្ការ។

ចំណុចសំខាន់មួយដែលត្រូវចងចាំគឺ “តំបន់សីតុណ្ហភាពគ្រោះថ្នាក់”។ យោងតាមឯកសារ គន្លឹះ ៥ យ៉ាងសម្រាប់អាហារកាន់តែមានសុវត្ថិភាពរបស់ WHO បាក់តេរីបន្តពូជលឿនបំផុតនៅចន្លោះ ៥ អង្សាសេ ដល់ ៦០ អង្សាសេ។ ដូច្នេះ អាហារត្រជាក់គួររក្សាក្រោម ៥ អង្សាសេ ហើយអាហារក្តៅគួររក្សាលើស ៦០ អង្សាសេ។ នៅពេលដឹកអាហារពីផ្សារទំនើបមកផ្ទះ ការប្រើថង់ត្រជាក់ជួយរក្សាគុណភាពបានច្រើន ជាពិសេសក្នុងអាកាសធាតុក្តៅរបស់ភ្នំពេញ។

នៅពេលប្រៀបធៀបតម្លៃ និងគុណភាពទំនិញប្រចាំថ្ងៃ អ្នកក៏អាចយោងទៅតារាងតម្លៃទំនិញប្រចាំថ្ងៃនៅផ្សារទំនើបភ្នំពេញ ដើម្បីសម្រេចចិត្តកាន់តែឆ្លាតវៃ។

គន្លឹះ ៥ យ៉ាងរបស់ WHO សម្រាប់អាហារកាន់តែមានសុវត្ថិភាព

WHO បានចងក្រងគន្លឹះសាមញ្ញ ៥ យ៉ាង ដែលគ្រួសារទាំងអស់អាចអនុវត្តបាននៅផ្ទះ បន្ទាប់ពីទិញអាហារពីផ្សារទំនើបរួច។ គន្លឹះទាំងនេះ ត្រូវបានបកប្រែ និងផ្សព្វផ្សាយជាង ១០០ ភាសានៅទូទាំងពិភពលោក។

ការអនុវត្តគន្លឹះទាំងនេះ មិនត្រូវការឧបករណ៍ថ្លៃៗឡើយ។ វាគ្រាន់តែជាទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃ ដែលអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យជំងឺពីអាហារយ៉ាងច្រើន ជាពិសេសសម្រាប់គ្រួសារដែលមានកុមារ និងមនុស្សចាស់។

របៀបអានស្លាក កាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ និងលក្ខខណ្ឌរក្សាទុក

ស្លាកផលិតផល គឺជាប្រភពព័ត៌មានដ៏សំខាន់បំផុតមួយ មុនពេលអ្នកសម្រេចចិត្តទិញ។ ត្រូវពិនិត្យកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ (expiry date) និងកាលបរិច្ឆេទគួរប្រើមុន (best before) ព្រោះវាមានន័យខុសគ្នា។ ផលិតផលដែលហួស best before អាចនៅបរិភោគបាន ប៉ុន្តែគុណភាពអាចធ្លាក់ចុះ ខណៈផលិតផលដែលហួស expiry date មិនគួរបរិភោគទេ។

លក្ខខណ្ឌរក្សាទុកក៏សំខាន់ដែរ។ តារាងខាងក្រោមផ្តល់ការណែនាំទូទៅអំពីសីតុណ្ហភាពរក្សាទុកសម្រាប់ប្រភេទអាហារផ្សេងៗ។

ការដឹងពីម៉ោងបើកបិទផ្សារ ក៏ជួយឲ្យអ្នកទិញអាហារស្រស់នៅពេលដែលធ្នើរទើបបំពេញថ្មី។ អ្នកអាចពិនិត្យម៉ោងបើកបិទផ្សារទំនើបទាំងអស់នៅភ្នំពេញ ដើម្បីរៀបចំផែនការទិញឥវ៉ាន់ ឲ្យបានសមស្រប។

សម្រាប់អ្នកដែលទើបចាប់ផ្តើមដើរទិញឥវ៉ាន់នៅផ្សារទំនើប ការអនុវត្តជាជំហានៗ ជួយឲ្យអ្នកមានទំនុកចិត្ត។ មគ្គុទេសក៍លម្អិតស្តីពីរបៀបទិញទំនិញនៅផ្សារទំនើបភ្នំពេញ បានពន្យល់ពីដំណើរការនេះយ៉ាងលម្អិត។

សំណួរដែលគេសួរញឹកញាប់ (FAQ)

តើអាហារនៅផ្សារទំនើបមានសុវត្ថិភាពជាងផ្សារបុរាណមែនទេ?

ផ្សារទំនើបជាទូទៅមានប្រព័ន្ធខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់ ការបិទស្លាក និងការតាមដានប្រភពទំនិញកាន់តែល្អ ដែលជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យមួយចំនួន។ ប៉ុន្តែនេះមិនមានន័យថា អាហារទាំងអស់នៅផ្សារទំនើបមានសុវត្ថិភាព ១០០ ភាគរយនោះទេ។ គុណភាពនៅតែអាស្រ័យលើការគ្រប់គ្រងរបស់ផ្សារនីមួយៗ និងរបៀបដែលអ្នកជ្រើសរើស ពិនិត្យស្លាក និងរក្សាទុកអាហារ។ ផ្សារបុរាណក៏អាចផ្តល់អាហារស្រស់ល្អដែរ ប្រសិនបើអ្នកលក់រក្សាអនាម័យបានល្អ។ ការសម្រេចចិត្តឆ្លាតវៃ គឺការផ្សំការយល់ដឹង និងការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួន។

តើខ្ញុំគួរធ្វើដូចម្តេច ប្រសិនបើទិញត្រូវអាហារផុតកំណត់?

ប្រសិនបើអ្នករកឃើញថា អាហារដែលអ្នកទិញ មានកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់កន្លងផុត ឬមានស្លាកមិនត្រឹមត្រូវ អ្នកមានសិទ្ធិនាំទៅប្រគល់វិញនៅផ្សារនោះ។ ត្រូវរក្សាវិក្កយបត្រ និងថតរូបផលិតផលជាភស្តុតាង។ ផ្សារទំនើបភាគច្រើនមានគោលការណ៍ប្តូរ ឬសងប្រាក់វិញ។ ប្រសិនបើផ្សារមិនដោះស្រាយ អ្នកអាចរាយការណ៍ទៅអគ្គនាយកដ្ឋានកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ ការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ (CCF)។ ការរាយការណ៍ជួយការពារអ្នកប្រើប្រាស់ដទៃទៀត និងជំរុញឲ្យផ្សារកែលម្អការត្រួតពិនិត្យ។ កុំបរិភោគអាហារដែលផុតកំណត់ ទោះបីវាមើលទៅធម្មតាក៏ដោយ។

តើបាក់តេរីបន្តពូជលឿនបំផុតនៅសីតុណ្ហភាពប៉ុន្មាន?

យោងតាម WHO បាក់តេរីដែលបង្កជំងឺ បន្តពូជលឿនបំផុតនៅក្នុងតំបន់សីតុណ្ហភាពចន្លោះ ៥ អង្សាសេ ដល់ ៦០ អង្សាសេ ដែលគេហៅថា តំបន់សីតុណ្ហភាពគ្រោះថ្នាក់។ ដូច្នេះ អ្នកគួររក្សាអាហារត្រជាក់ឲ្យក្រោម ៥ អង្សាសេ និងអាហារក្តៅឲ្យលើស ៦០ អង្សាសេ។ កុំទុកអាហារដែលងាយខូចនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់លើសពី ២ ម៉ោង ហើយក្នុងអាកាសធាតុក្តៅដូចភ្នំពេញ ពេលវេលានេះកាន់តែខ្លី។ នៅពេលដឹកអាហារពីផ្សារទំនើបមកផ្ទះ ការប្រើថង់ត្រជាក់ ឬប្រអប់ត្រជាក់ ជួយរក្សាគុណភាពបានច្រើន។

តើ Codex Alimentarius គឺជាអ្វី?

Codex Alimentarius គឺជាសំណុំស្តង់ដារ ក្រមការអនុវត្ត និងគោលការណ៍ណែនាំស្តីពីសុវត្ថិភាពអាហារ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ FAO និង WHO ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣។ វាបម្រើជាមូលដ្ឋានយោងសម្រាប់ប្រទេសជាសមាជិកជាច្រើន ក្នុងការរៀបចំច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិអំពីអាហារ។ ស្តង់ដារទាំងនេះគ្របដណ្តប់លើផ្នែកជាច្រើនដូចជា ការបិទស្លាក សារធាតុបន្ថែម កម្រិតសារធាតុកម្ចាត់សត្វល្អិត និងអនាម័យអាហារ។ សម្រាប់ផ្សារទំនើបដែលនាំចូលទំនិញពីបរទេស ការគោរពតាមស្តង់ដារ Codex ជួយធានាគុណភាព និងសុវត្ថិភាពនៃផលិតផល។

តើខ្ញុំអាចសម្គាល់សាច់ស្រស់ដោយរបៀបណា?

សាច់ស្រស់គួរមានពណ៌ធម្មជាតិ មិនប្រែជាប្រផេះ ឬបៃតង មិនមានក្លិនមិនធម្មតា និងមិនស្អិតដៃខ្លាំងពេក។ នៅផ្សារទំនើប ត្រូវពិនិត្យកាលបរិច្ឆេទវេចខ្ចប់ និងសីតុណ្ហភាពធ្នើររក្សាទុក។ ប្រសិនបើធ្នើរមើលទៅមិនត្រជាក់គ្រប់គ្រាន់ ឬមានទឹករំអិលច្រើន នោះជាសញ្ញាមិនល្អ។ សម្រាប់ត្រី ភ្នែកគួរថ្លា មិនលិច និងសាច់រឹងមាំ។ ការទិញសាច់ និងត្រីនៅពេលដែលធ្នើរទើបបំពេញថ្មី គឺជាជម្រើសល្អ។ បន្ទាប់ពីទិញរួច ត្រូវដឹកមកផ្ទះ និងដាក់ចូលទូទឹកកកឲ្យបានឆាប់រហ័ស ដើម្បីរក្សាភាពស្រស់។

តើជំងឺពីអាហារមានគ្រោះថ្នាក់ប៉ុនណាសម្រាប់កុមារ?

កុមារតូចមានហានិភ័យខ្ពស់ជាងមនុស្សពេញវ័យ ព្រោះប្រព័ន្ធការពាររាងកាយរបស់ពួកគេនៅមិនទាន់រឹងមាំ។ យោងតាម WHO កុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ ទទួលរង ៤០ ភាគរយ នៃបន្ទុកជំងឺពីអាហារ និងស្លាប់ប្រមាណ ១២៥.០០០ នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅទូទាំងពិភពលោក។ ជំងឺរាគដែលបណ្តាលមកពីអាហារ និងទឹកមិនស្អាត អាចនាំឲ្យកើតការខ្វះជាតិទឹកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ដូច្នេះ ការជ្រើសរើសអាហារមានសុវត្ថិភាព ការចម្អិនឲ្យឆ្អិន និងការរក្សាអនាម័យ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់គ្រួសារដែលមានកូនតូច។ ប្រសិនបើកុមារមានរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ ត្រូវនាំទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់។

ជំហានជាក់ស្តែងក្នុងការទិញទំនិញដោយសុវត្ថិភាពនៅផ្សារទំនើប

ការទិញទំនិញដោយមានសណ្តាប់ធ្នាប់អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការខូចខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់ (cold chain) បានយ៉ាងច្រើន។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO 2015) បានរាយការណ៍ថា មនុស្សប្រមាណ ៦០០ លាននាក់ធ្លាក់ខ្លួនឈឺជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយសារអាហារដែលមានមេរោគ ដែលភាគច្រើនកើតឡើងពីការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពមិនត្រឹមត្រូវ។ ខាងក្រោមនេះជាលំដាប់ដែលអ្នកជំនាញសុវត្ថិភាពអាហារណែនាំ៖

1. ចាប់ផ្តើមពីផ្នែកស្ងួត។ ដាក់អង្ករ ប្រេង គ្រឿងទេស និងកំប៉ុងចូលរទេះមុនគេ ព្រោះវត្ថុទាំងនេះមិនប៉ះពាល់ដោយសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ឡើយ។
2. បន្ទាប់មកជ្រើសរើសបន្លែ និងផ្លែឈើ។ ពិនិត្យមើលរបួស ស្នាមជាំ និងផ្សិត ហើយជៀសវាងបន្លែដែលមានទឹករលាយនៅបាតធុង។
3. ផ្នែកត្រជាក់ និងផ្នែកកកគឺជាការឈប់ចុងក្រោយ។ យកសាច់ ត្រី ទឹកដោះគោ និងស៊ុតក្នុងពេល ៣០ នាទីចុងក្រោយមុនទៅគិតលុយ។
4. បំបែកសាច់ឆៅពីអាហារត្រៀមញ៉ាំ។ ដាក់សាច់ ត្រី ក្នុងថង់ដាច់ដោយឡែក ដើម្បីកុំឱ្យទឹកសាច់ហូរលើផ្លែឈើ ឬនំបុ័ង។
5. នៅពេលគិតលុួយ ស្នើបុគ្គលិកដាក់អាហារកកក្នុងថង់រួមគ្នា ដើម្បីរក្សាសីតុណ្ហភាពទាប។

ច្បាប់ស្តីពីសុវត្ថិភាពអាហារនៃកម្ពុជា ដែលត្រូវបានអនុម័តក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០២២ (រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា) កំណត់ឱ្យអ្នកលក់រាយរក្សាសីតុណ្ហភាពទូកក (freezer) ឱ្យនៅក្រោម ដក ១៨ អង្សាសេ និងទូត្រជាក់ (chiller) នៅចន្លោះ ០ ដល់ ៥ អង្សាសេ។ មុនពេលដាក់សាច់ចូលរទេះ សូមប៉ះមើលថាវាត្រជាក់ខ្លាំង ហើយកុំទិញកញ្ចប់ដែលមានកំទេចទឹកកកនៅខាងក្នុង ព្រោះវាជាសញ្ញាបង្ហាញថាអាហារនោះធ្លាប់រលាយ និងកកឡើងវិញ។ បន្ទាប់ពីចេញពីផ្សារ ឱ្យដឹកអាហារកកដល់ផ្ទះក្នុងរយៈពេលមិនលើស ២ ម៉ោង ឬ ១ ម៉ោងបើសីតុណ្ហភាពខាងក្រៅលើស ៣២ អង្សាសេ ដែលជាករណីធម្មតានៅភ្នំពេញ។

ការប្រៀបធៀបផ្សារទំនើបធំៗនៅទីក្រុងភ្នំពេញ

ផ្សារទំនើបនីមួយៗមានគោលនយោបាយខុសៗគ្នាក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់ ប្រភពទំនិញ និងការបិទស្លាក។ តារាងខាងក្រោមប្រៀបធៀបបណ្តាញលក់រាយធំៗដែលដំណើរការនៅភ្នំពេញ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈដែលអ្នកទិញអាចសង្កេតឃើញដោយផ្ទាល់ និងព័ត៌មានសាធារណៈរបស់ក្រុមហ៊ុន។

មិនថាបណ្តាញណាមួយ ការត្រួតពិនិត្យចុងក្រោយនៅតែជាការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកទិញ។ អង្គភាព CAMCONTROL ក្រោមក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា គឺជាស្ថាប័នដែលធ្វើអធិការកិច្ចទំនិញនាំចូល ហើយប្រសិនបើអ្នកសង្ស័យលើទំនិញណាមួយ អ្នកអាចថតរូបស្លាក និងលេខ batch ទុកជាភ័ស្តុតាងសម្រាប់ការតវ៉ា។ ការប្រៀបធៀបតម្លៃរវាងបណ្តាញ មិនគួរធ្វើឱ្យអ្នកជ្រើសរើសផលិតផលដែលជិតផុតកំណត់ ដើម្បីសន្សំប្រាក់ឡើយ ព្រោះការប្រថុយនេះអាចចំណាយថ្លៃជាងតាមរយៈការព្យាបាលជំងឺ។

តម្លៃ និងថ្លៃដើមនៃសុវត្ថិភាពអាហារ

សុវត្ថិភាពអាហារមានថ្លៃដើមពិតប្រាកដ ទាំងសម្រាប់អ្នកលក់ និងអ្នកទិញ។ ការយល់ដឹងពីលេខទាំងនេះជួយឱ្យអ្នកសម្រេចចិត្តកាន់តែឆ្លាតវៃ ជាជាងគ្រាន់តែតាមតម្លៃថោកបំផុត។ ខាងក្រោមនេះជាការវិភាគចំណាយ ដែលទាក់ទងនឹងការរក្សាខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់ និងគុណភាពអាហារ។

• ទែម៉ូម៉ែត្រទូត្រជាក់ផ្ទះ៖ ប្រមាណ ៥ ដល់ ១៥ ដុល្លារនៅផ្សារទំនើបភ្នំពេញ។ វាជាការវិនិយោគតែម្តង ដែលជួយឱ្យអ្នករក្សាទូត្រជាក់នៅក្រោម ៥ អង្សាសេ ស្របតាមការណែនាំរបស់ WHO។
• ថង់រក្សាសីតុណ្ហភាព (cooler bag)៖ ប្រមាណ ៣ ដល់ ៨ ដុល្លារ ដែលអាចរក្សាសីតុណ្ហភាពអាហារកកក្នុងពេលធ្វើដំណើរពីផ្សារដល់ផ្ទះ។
• ភាពខុសគ្នានៃតម្លៃសាច់៖ សាច់ជ្រូកស្រស់ដែលមានបិទស្លាកប្រភព និងកាលបរិច្ឆេទ ជារឿយៗថ្លៃជាងសាច់គ្មានស្លាកប្រមាណ ១០ ដល់ ២០ ភាគរយ ប៉ុន្តែវាមកជាមួយការធានាខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់។

នៅកម្រិតសេដ្ឋកិច្ច អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO 2015) បានវាយតម្លៃថា ជំងឺឆ្លងតាមអាហារធ្វើឱ្យបាត់បង់ផលិតភាពពលកម្មនៅប្រទេសមានចំណូលទាប និងមធ្យមជាង ១០០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។ ធនាគារពិភពលោក (World Bank 2018, របាយការណ៍ The Safe Food Imperative) បានបញ្ជាក់ថា ការវិនិយោគលើប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពអាហារនៅប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ផ្តល់ផលត្រឡប់ខ្ពស់តាមរយៈការកាត់បន្ថយការចំណាយលើសុខាភិបាល។ សម្រាប់គ្រួសារមួយ ការចំណាយបន្ថែមតិចតួចលើទែម៉ូម៉ែត្រ ថង់ត្រជាក់ និងសាច់មានស្លាក គឺថោកជាងថ្លៃព្យាបាលជំងឺរាគ ឬការពុលអាហារ ដែលអាចទាមទារការសម្រាកមន្ទីរពេទ្យ។ ដូច្នេះ ការគិតពីសុវត្ថិភាពអាហារ គួរត្រូវមើលជាការវិនិយោគ មិនមែនជាការចំណាយបន្ថែមឡើយ។

កំហុសទូទៅរបស់អ្នកទិញ និងវិធីជៀសវាង

សូម្បីតែនៅផ្សារទំនើបដែលគ្រប់គ្រងបានល្អ អ្នកទិញតែងតែធ្វើកំហុសមួយចំនួនដែលបំផ្លាញសុវត្ថិភាពអាហារ បន្ទាប់ពីទំនិញចេញពីទូត្រជាក់ហើយ។ ខាងក្រោមនេះជាកំហុសញឹកញាប់បំផុត និងវិធីដោះស្រាយ។

• កំហុស៖ ទុកអាហារកកក្នុងឡានយូរ។ នៅសីតុណ្ហភាពភ្នំពេញដែលជារឿយៗលើស ៣២ អង្សាសេ បាក់តេរីដូចជា Salmonella អាចបន្តពូជយ៉ាងលឿននៅក្នុង “តំបន់គ្រោះថ្នាក់” ចន្លោះ ៥ ដល់ ៦០ អង្សាសេ ដែលជាការព្រមានរបស់ WHO។ ដំណោះស្រាយ៖ ប្រើថង់ត្រជាក់ និងធ្វើដំណើរត្រង់ទៅផ្ទះ។
• កំហុស៖ លាងសាច់មាន់ឆៅក្រោមក្បាលរ៉ូប៊ីណេ។ ទង្វើនេះធ្វើឱ្យទឹកសាច់ខ្ចាយមេរោគ Campylobacter ទៅលើផ្ទៃ និងចានឆ្នាំង។ ដំណោះស្រាយ៖ ចម្អិនឱ្យដល់ ៧៥ អង្សាសេ ដោយមិនបាច់លាង។
• កំហុស៖ រលាយអាហារកកនៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់។ ដំណោះស្រាយ៖ រលាយក្នុងទូត្រជាក់ ឬក្នុងទឹកត្រជាក់។
• កំហុស៖ ដាក់អាហារក្តៅចូលទូត្រជាក់ភ្លាមៗ។ វាបង្កើនសីតុណ្ហភាពទូ និងធ្វើឱ្យអាហារផ្សេងទៀតប្រឈមនឹងហានិភ័យ។

កំហុសមួយទៀតគឺការមិនអានលំដាប់នៃគោលការណ៍ FIFO (First In, First Out) នៅផ្ទះ។ Codex Alimentarius ដែលជាស្តង់ដារអាហាររួមរបស់ FAO និង WHO ណែនាំឱ្យប្រើផលិតផលដែលជិតផុតកំណត់មុនគេ។ អ្នកទិញជាច្រើនទិញ​ទំនិញ​ថ្មី​ដាក់​ខាង​មុខ ហើយ​ភ្លេច​ទំនិញ​ចាស់​នៅ​ខាង​ក្រោយ​ទូ ដែល​នាំ​ឱ្យ​អាហារ​ខូច​ដោយ​ខ្ជះខ្ជាយ។ ការ​រៀបចំ​ទូ​ត្រជាក់​ឱ្យ​ផលិតផល​ចាស់​នៅ​ខាង​មុខ និង​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ស្លាក​ជា​ប្រចាំ​សប្តាហ៍ អាច​ការ​ពារ​ទាំង​ការ​ខ្ជះខ្ជាយ និង​ការ​ប្រឈម​នឹង​អាហារ​ផុត​កំណត់។

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង៖ ការតាមដានខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់ពីផ្សារដល់ផ្ទះ

ដើម្បីបង្ហាញពីរបៀបដែលហានិភ័យកើតឡើងជាក់ស្តែង សូមពិចារណាករណីសម្មតិកម្មមួយដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទម្លាប់ទូទៅរបស់គ្រួសារភ្នំពេញ។ លោកស្រី សុភា ទិញសាច់មាន់កក ត្រីសាម៉ុង និងទឹកដោះគោនៅផ្សារទំនើបនៅម៉ោង ៥ ល្ងាច ក្នុងថ្ងៃដែលសីតុណ្ហភាពខាងក្រៅ ៣៤ អង្សាសេ។

• ម៉ោង ៥:០០ ល្ងាច៖ សាច់មាន់ចេញពីទូកកនៅសីតុណ្ហភាព ដក ១៨ អង្សាសេ ត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់សុវត្ថិភាពអាហារ ២០២២។
• ម៉ោង ៥:២០៖ នាងបញ្ឈប់ការទិញរយៈពេល ៤០ នាទីដើម្បីញ៉ាំ ដោយទុកថង់អាហារក្នុងឡានដែលក្តៅ។
• ម៉ោង ៦:១០៖ ពេលឈានដល់ផ្ទះ ទែម៉ូម៉ែត្របង្ហាញថា សាច់មាន់ឡើងដល់ ១២ អង្សាសេ គឺចូលក្នុងតំបន់គ្រោះថ្នាក់ ៥ ដល់ ៦០ អង្សាសេ តាមការព្រមានរបស់ WHO។

ក្នុងតំបន់សីតុណ្ហភាពនេះ បាក់តេរីអាចកើនទ្វេដងរៀងរាល់ ២០ នាទី យោងតាមឯកសារ Food Safety របស់ WHO។ មានន័យថា ក្នុងរយៈពេលជាង ១ ម៉ោងដែលអាហារនៅក្តៅ ចំនួនបាក់តេរីអាចកើនច្រើនដង។ បើនាងធ្វើតាមការអនុវត្តល្អ លទ្ធផលនឹងខុសគ្នា៖ ប្រើថង់ត្រជាក់ដែលមានតម្លៃ ៥ ដុល្លារ ធ្វើដំណើរត្រង់ទៅផ្ទះក្នុង ៣០ នាទី និងដាក់សាច់ចូលទូកកភ្លាមៗ។ ក្នុងសេណារីយ៉ូទីពីរនេះ សាច់មាន់នឹងឡើងត្រឹមតែ ៣ ឬ ៤ អង្សាសេ ដែលនៅក្រោមកម្រិតគ្រោះថ្នាក់។ ឧទាហរណ៍នេះបង្ហាញថា សុវត្ថិភាពអាហារមិនបញ្ចប់នៅពេលគិតលុយឡើយ។ ការសម្រេចចិត្តតូចៗ ដូចជាការមិនបញ្ឈប់ផ្លូវ និងការវិនិយោគលើថង់ត្រជាក់ មានឥទ្ធិពលធំទៅលើថាតើអាហារនោះនៅតែមានសុវត្ថិភាពនៅពេលឈានដល់តុបាយ ឬអត់។

បច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពអាហារនៅផ្ទះ

បន្ទាប់ពីការអនុវត្តមូលដ្ឋានហើយ មានបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ដែលអ្នកប្រើប្រាស់ដែលយកចិត្តទុកដាក់អាចអនុវត្ត ដើម្បីលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពអាហារនៅផ្ទះឱ្យដល់កម្រិតស្តង់ដារ HACCP ដែលជាប្រព័ន្ធវិភាគគ្រោះថ្នាក់ និងចំណុចត្រួតពិនិត្យសំខាន់ ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយ Codex Alimentarius (FAO/WHO)។

• បែងចែកតំបន់ក្នុងទូត្រជាក់៖ ដាក់សាច់ឆៅ និងត្រីនៅធ្នើខាងក្រោមបំផុត ដើម្បីកុំឱ្យទឹកសាច់ហូរលើអាហារត្រៀមញ៉ាំ។ នេះជាការការពារការឆ្លងឆ្លាស់ (cross-contamination) ដែលជាគោលការណ៍សំខាន់របស់ WHO។
• ប្រើទែម៉ូម៉ែត្រសាច់ (probe thermometer)៖ ត្រួតពិនិត្យថា សាច់ត្រូវបានចម្អិនដល់ ៧៥ អង្សាសេនៅផ្នែកក្រាស់បំផុត ដែលជាសីតុណ្ហភាពសម្លាប់មេរោគភាគច្រើន។
• បិទស្លាកកាលបរិច្ឆេទលើអាហារដែលបានបើក៖ សរសេរថ្ងៃបើកលើដបទឹកជ្រលក់ ឬកំប៉ុង ដើម្បីតាមដានរយៈពេលរក្សាទុក។
• ត្រួតពិនិត្យសីតុណ្ហភាពទូប្រចាំ៖ រក្សាទូត្រជាក់ក្រោម ៥ អង្សាសេ និងទូកកក្រោម ដក ១៨ អង្សាសេ ដោយកត់ត្រាជារៀងរាល់សប្តាហ៍។

បច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់មួយទៀតគឺការគ្រប់គ្រងបន្ទុកទូត្រជាក់។ ការដាក់អាហារពេញពេក រារាំងចរន្តខ្យល់ត្រជាក់ ហើយធ្វើឱ្យតំបន់ខ្លះក្តៅជាងតំបន់ផ្សេង។ Codex Alimentarius ណែនាំឱ្យទុកចន្លោះឱ្យខ្យល់ចេញចូលបាន។ លើសពីនេះ ការ​អនុវត្ត​គោលការណ៍​ “ស្អាត ដាច់​ដោយ​ឡែក ចម្អិន និង​ត្រជាក់” របស់​ WHO ​ឱ្យ​ក្លាយ​ជា​ទម្លាប់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ គឺ​ជា​មូលដ្ឋាន​នៃ​ផ្ទះបាយ​ដែល​មាន​សុវត្ថិភាព។ សម្រាប់​គ្រួសារ​ដែល​ទិញ​ជា​បរិមាណ​ច្រើន​ពី​ផ្សារ​លក់​ដុំ ការ​បែង​ចែក​សាច់​ជា​ចំណែក​តូចៗ​មុន​បញ្ចូល​ទូកក ជួយ​ឱ្យ​រលាយ​បាន​លឿន និង​កាត់​បន្ថយ​ការ​រលាយ​ឡើង​វិញ​ច្រើន​ដង ដែល​ជា​ប្រភព​ហានិភ័យ​ធំ​មួយ​នៃ​ការ​ពុល​អាហារ​នៅ​ផ្ទះ។

ការទិញគ្រឿងទេស និងអាហារតាមអ៊ីនធឺណិតនៅភ្នំពេញ៖ ការរក្សាសុវត្ថិភាពពេលដឹកជញ្ជូន

បច្ចុប្បន្ននៅទីក្រុងភ្នំពេញ ការទិញអាហារតាមកម្មវិធីដូចជា Nham24, Delishop, Chip Mong Online, AEON eShop និង Grab Mart កំពុងពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំង។ ប៉ុន្តែការទិញតាមអនឡាញបន្ថែមហានិភ័យមួយថ្មី គឺ “ដំណាក់កាលដឹកជញ្ជូនចុងក្រោយ” (last-mile delivery) ដែលអាហារត្រជាក់ និងអាហារកកអាចស្ថិតនៅក្នុងតំបន់សីតុណ្ហភាពគ្រោះថ្នាក់ (5°C ដល់ 60°C តាមការកំណត់របស់ WHO) អស់រយៈពេលជាច្រើននាទីក្រោមកំដៅ។

នៅពេលធ្វើការកម្ម៉ង់ សូមអនុវត្តតាមជំហានទាំងនេះ។ ទីមួយ ជ្រើសរើសម៉ោងដឹកជញ្ជូននៅពេលព្រឹក ឬល្ងាច ដើម្បីជៀសវាងកំដៅខ្លាំងពេលថ្ងៃត្រង់ ដែលនៅភ្នំពេញអាចឡើងដល់ 35°C ទៅ 40°C ក្នុងរដូវក្តៅ (តាមទិន្នន័យក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ឆ្នាំ 2025)។ ទីពីរ បញ្ជាក់ថាហាងប្រើថង់រក្សាសីតុណ្ហភាព (insulated bag) ឬ ice pack សម្រាប់ផលិតផលដូចជាសាច់ ត្រី ទឹកដោះគោ និងបង្គា។ ទីបី នៅពេលទទួលទំនិញ សូមពិនិត្យភ្លាមៗថាអាហារកកនៅរឹង ហើយអាហារត្រជាក់នៅមានអារម្មណ៍ត្រជាក់ប៉ះដៃ បើទន់ ឬក្តៅ សូមបដិសេធការទទួល។

• កុំទុកអាហារដែលដឹកមកដល់ហើយចោលក្រៅទូទឹកកកលើសពី ២ ម៉ោង (ឬ ១ ម៉ោងបើសីតុណ្ហភាពលើស 32°C តាមការណែនាំ US FDA)។
• ថតរូបស្លាក និងវិក្កយបត្រទុក ដើម្បីងាយស្រួលរាយការណ៍បើមានបញ្ហា។
• ពិនិត្យកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ភ្លាមៗ ព្រោះការទិញតាមអនឡាញអ្នកមិនបានជ្រើសរើសផ្ទាល់ដៃ។
• ដាក់អាហារចូលទូទឹកកកតាមលំដាប់៖ កករ​ួចត្រជាក់ រួចស្ងួត។

ការសិក្សារបស់ FAO ឆ្នាំ 2022 ស្តីពីពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកអាហារ បានបញ្ជាក់ថា ការគ្រប់គ្រងខ្សែសង្វាក់ត្រជាក់មិនល្អក្នុងការដឹកជញ្ជូនអនឡាញ ជាមូលហេតុចម្បងមួយនៃការខូចគុណភាពអាហារ។ ដូច្នេះ អ្នកប្រើប្រាស់គួរចាត់ទុកការត្រួតពិនិត្យពេលទទួលទំនិញ ជាជំហានសុវត្ថិភាពចុងក្រោយ ដែលមិនអាចរំលងបាន។

របៀបរាយការណ៍ និងដាក់ពាក្យបណ្តឹងពីអាហារគ្មានសុវត្ថិភាព

ប្រសិនបើអ្នកទិញផលិតផលផុតកំណត់ ខូច ឬបង្កជំងឺនៅផ្សារទំនើប អ្នកមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការតវ៉ា និងរាយការណ៍។ ស្ថាប័នសំខាន់គឺ អគ្គនាយកដ្ឋានកម្ពុជា ត្រួតពិនិត្យ ការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ (CCF) ក្រោមក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដែលគ្រប់គ្រងការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ស្របតាមច្បាប់ស្តីពីការការពារអ្នកប្រើប្រាស់ ឆ្នាំ 2019។

ជំហានជាក់ស្តែងក្នុងការដាក់បណ្តឹង។ ទីមួយ រក្សាភស្តុតាង៖ កុំបោះចោលផលិតផល ស្លាក និងវេចខ្ចប់ ហើយរក្សាវិក្កយបត្រ ឬ slip ទិញ។ ទីពីរ ថតរូប ឬវីដេអូបង្ហាញកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ លេខ batch និងស្ថានភាពខូចរបស់ផលិតផល។ ទីបី ទាក់ទងផ្នែកសេវាអតិថិជនរបស់ផ្សារទំនើបជាមុនសិន ព្រោះផ្សារធំៗភាគច្រើនមានគោលនយោបាយសងប្រាក់វិញ ឬប្តូរទំនិញ។ ទីបួន បើមិនបានដោះស្រាយ សូមរាយការណ៍ទៅ CCF តាមរយៈខ្សែទូរស័ព្ទ និងបណ្តាញ Facebook ផ្លូវការរបស់ខ្លួន ឬទៅ Camcontrol សម្រាប់ផលិតផលនាំចូល។

• ភ្ជាប់រូបថត វិក្កយបត្រ និងព័ត៌មានហាង (ឈ្មោះ សាខា ម៉ោងទិញ) ជាមួយបណ្តឹង។
• បើមានរោគសញ្ញាដូចជារាគ ក្អួត ឬគ្រុនក្តៅបន្ទាប់ពីបរិភោគ សូមទៅពិគ្រោះមូលដ្ឋានសុខភាព ហើយរក្សាលិខិតវេជ្ជសាស្ត្រ។
• រាយការណ៍ករណីពុលអាហារធ្ងន់ធ្ងរទៅអាជ្ញាធរសុខាភិបាលមូលដ្ឋាន ឬ CDC ក្រសួងសុខាភិបាល។

យោងតាមរបាយការណ៍ WHO ឆ្នាំ 2015 ស្តីពីបន្ទុកសកលនៃជំងឺពីអាហារ ករណីភាគច្រើនមិនត្រូវបានរាយការណ៍ (under-reporting) ដែលធ្វើឱ្យអាជ្ញាធរពិបាកតាមដានប្រភពនៃការចម្លង។ ការរាយការណ៍របស់អ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់ៗ ជួយឱ្យស្ថាប័នកំណត់ផលិតផលមានបញ្ហា និងធ្វើ recall បានទាន់ពេល។ ការដាក់បណ្តឹងមិនត្រឹមតែការពារខ្លួនអ្នកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែការពារសហគមន៍ទាំងមូលផងដែរ។

ការវិភាគទិន្នន័យ៖ បន្ទុកនៃជំងឺដែលបណ្តាលមកពីអាហារនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ដើម្បីយល់ពីសារៈសំខាន់នៃការទិញអាហារដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ការមើលលេខពិតប្រាកដជួយបង្ហាញពីទំហំបញ្ហា។ យោងតាមរបាយការណ៍ WHO Estimates of the Global Burden of Foodborne Diseases ឆ្នាំ 2015 (ដែលជាការប៉ាន់ស្មានពេញលេញចុងក្រោយបង្អស់) មនុស្សប្រមាណ 600 លាននាក់ ឬស្ទើរ ១ ក្នុង ១០ នាក់នៅលើពិភពលោក ធ្លាក់ខ្លួនឈឺរៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយសារបរិភោគអាហារកខ្វក់ ហើយ 420,000 នាក់ស្លាប់។

តួលេខទាំងនេះមានន័យជាក់ស្តែងសម្រាប់តំបន់របស់យើង។ យោងតាមទិន្នន័យ WHO ដដែល តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (SEAR) រួមជាមួយតំបន់អាហ្វ្រិក ទទួលរងបន្ទុកខ្ពស់បំផុតក្នុងពិភពលោក ទាំងផ្នែកករណីឈឺ និងផ្នែកមរណភាព ក្នុងមួយប្រជាជន។ កត្តាហានិភ័យចម្បងគឺ ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺ diarrhoeal ដូចជា Norovirus, Campylobacter និង Salmonella ដែលរីករាលដាលលឿនក្នុងលក្ខខណ្ឌកំដៅ និងសំណើមខ្ពស់។

ចំណុចគួរឱ្យកត់សម្គាល់បំផុតគឺ ផ្នែករបស់កុមារ។ WHO 2015 បានបញ្ជាក់ថា កុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ ដែលមានត្រឹមតែ ៩% នៃប្រជាជនពិភពលោក ត្រូវរងបន្ទុកដ៏ធំនៃមរណភាពពីអាហារ។ នេះបង្ហាញថា ការទិញ និងរក្សាទុកអាហារដោយសុវត្ថិភាពនៅផ្ទះ មិនមែនជារឿងតូចតាចទេ ប៉ុន្តែជាការការពារសុខភាពសម្រាប់សមាជិកគ្រួសារដែលងាយរងគ្រោះបំផុត។

សុវត្ថិភាពអាហារសម្រាប់ក្រុមមនុស្សដែលងាយរងគ្រោះ

មិនមែនមនុស្សគ្រប់គ្នាមានកម្រិតហានិភ័យដូចគ្នាចំពោះអាហារគ្មានសុវត្ថិភាពនោះទេ។ ក្រុមដែលងាយរងគ្រោះបំផុតរួមមាន ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ កុមារអាយុក្រោម ៥ ឆ្នាំ មនុស្សចាស់អាយុលើស ៦៥ ឆ្នាំ និងអ្នកមានប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះខ្សោយ (ដូចជាអ្នកជំងឺមហារីក ឬ HIV)។ យោងតាម US FDA និង WHO ក្រុមទាំងនេះមានហានិភ័យខ្ពស់ជាងក្នុងការឆ្លងធ្ងន់ធ្ងរ និងផលវិបាករយៈពេលវែង។

សម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ ភ្នាក់ងារ Listeria monocytogenes គឺគ្រោះថ្នាក់ជាពិសេស ព្រោះវាអាចបណ្តាលឱ្យរលូតកូន ឬកំណើតមុនកាលកំណត់។ FDA ណែនាំឱ្យជៀសវាង សាច់ត្រជាក់ឆៅ (deli meat) ដែលមិនបានកំដៅឡើងវិញ ទឹកដោះគោ និងឈីសមិនបាន pasteurize ត្រីជក់ត្រជាក់ និងស៊ុតឆៅ។ សម្រាប់កុមារតូច ប្រព័ន្ធការពាររាងកាយមិនទាន់ពេញលេញ ធ្វើឱ្យ E. coli និង Salmonella មានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង។

• ចម្អិនសាច់ និងស៊ុតឱ្យឆ្អិនល្អ (សីតុណ្ហភាពខាងក្នុងសាច់មាន់ត្រូវដល់ 74°C តាម FDA)។
• ជ្រើសរើសទឹកដោះគោ និងទឹកផ្លែឈើ pasteurize ប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងកុមារ។
• លាងបន្លែ និងផ្លែឈើស្រស់ឱ្យបានស្អាតក្រោមទឹកហូរ មុនបរិភោគ។
• ជៀសវាងផលិតផលសមុទ្រឆៅ (sashimi, oyster ឆៅ) សម្រាប់មនុស្សចាស់ និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ។
• ពិនិត្យកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ឱ្យម៉ត់ចត់ ហើយកុំសម្របសម្រួលជាមួយផលិតផលជិតផុតកំណត់។

WHO ឆ្នាំ 2015 បានកត់សម្គាល់ថា កុមារក្រោម ៥ ឆ្នាំទទួលរងជិត ៤០% នៃបន្ទុកជំងឺពីអាហារទាំងមូល បើទោះបីពួកគេមានចំនួនតិចក្នុងប្រជាជនក៏ដោយ។ ដូច្នេះ គ្រួសារដែលមានសមាជិកក្នុងក្រុមងាយរងគ្រោះ គួរអនុវត្តស្តង់ដារសុវត្ថិភាពតឹងរ៉ឹងជាងធម្មតា ទាំងពេលជ្រើសរើសនៅផ្សារ និងពេលរៀបចំនៅផ្ទះ។

ផលិតផលនាំចូល ធៀបនឹងផលិតផលក្នុងស្រុក៖ ការតាមដានប្រភពដើម

នៅផ្សារទំនើបភ្នំពេញ អ្នកទិញតែងជួបទាំងផលិតផលក្នុងស្រុក និងផលិតផលនាំចូលពីថៃ វៀតណាម បារាំង អូស្ត្រាលី និងជប៉ុន។ ការយល់ពីភាពខុសគ្នានៃការត្រួតពិនិត្យ និងការតាមដានប្រភពដើម ជួយឱ្យអ្នកសម្រេចចិត្តបានកាន់តែប្រសើរ។ ផលិតផលនាំចូលត្រូវឆ្លងកាត់ការត្រួតពិនិត្យដោយ Camcontrol (អគ្គនាយកដ្ឋានកម្ពុជា ត្រួតពិនិត្យនាំចូល-នាំចេញ និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ) ដែលទាមទារវិញ្ញាបនបត្រសុខភាព និងឯកសារប្រភពដើម។

ពេលជ្រើសរើសផលិតផលនាំចូល សូមពិនិត្យថាមានស្លាកភាសាខ្មែរបិទបន្ថែម ដែលបង្ហាញឈ្មោះអ្នកនាំចូល កាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់ និងលក្ខខណ្ឌរក្សាទុក។ Codex Alimentarius (ស្តង់ដារអាហាររួមរបស់ FAO/WHO) កំណត់ថា ការដាក់ស្លាកប្រភពដើម និងព័ត៌មានរក្សាទុក ជាធាតុចាំបាច់សម្រាប់សុវត្ថិភាពអ្នកប្រើប្រាស់។ សម្រាប់ផលិតផលក្នុងស្រុក សូមស្វែងរកសញ្ញា CamGAP (Cambodian Good Agricultural Practices) ដែលក្រសួងកសិកម្មផ្តល់ ដើម្បីបញ្ជាក់ការអនុវត្តកសិកម្មល្អ។

ការណែនាំជាក់ស្តែង៖ កុំសន្មត់ថាផលិតផលនាំចូលថ្លៃជាង មានសុវត្ថិភាពជាងស្វ័យប្រវត្តិ។ អ្វីដែលសំខាន់គឺ ស្ថានភាពវេចខ្ចប់ ការរក្សាសីតុណ្ហភាពត្រឹមត្រូវនៅធ្នើ និងភាពច្បាស់លាស់នៃស្លាក។ ផលិតផលក្នុងស្រុកស្រស់ ដែលមានប្រភពច្បាស់ ជារឿយៗមានគុណភាពល្អ ហើយជួយគាំទ្រសេដ្ឋកិច្ចកសិករកម្ពុជាផងដែរ។

សុវត្ថិភាពអាហារតាមរដូវកាល៖ ការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងរដូវក្តៅ និងរដូវវស្សា

អាកាសធាតុកម្ពុជាមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់លើល្បឿនបង្កើនពូជរបស់បាក់តេរីក្នុងអាហារ។ យោងតាមការកំណត់របស់ WHO តំបន់សីតុណ្ហភាពគ្រោះថ្នាក់ (danger zone) គឺពី 5°C ដល់ 60°C ហើយបាក់តេរីអាចកើនទ្វេដងក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ 20 នាទី នៅសីតុណ្ហភាពក្តៅ។ នៅភ្នំពេញ កំដៅខ្ពស់ និងសំណើមខ្ពស់ បង្កើនល្បឿននេះយ៉ាងខ្លាំង។

ក្នុងរដូវក្តៅ (មីនា ដល់ ឧសភា) ដែលសីតុណ្ហភាពភ្នំពេញអាចឡើងដល់ 35°C ទៅ 40°C តាមទិន្នន័យក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ឆ្នាំ 2025 ពេលវេលាដែលអាហារត្រជាក់អាចនៅក្រៅទូទឹកកកដោយសុវត្ថិភាពត្រូវកាត់បន្ថយ។ US FDA ណែនាំថា នៅសីតុណ្ហភាពលើស 32°C អាហារងាយខូចមិនគួរនៅក្រៅទូទឹកកកលើស ១ ម៉ោងឡើយ (ធៀបនឹង ២ ម៉ោងក្នុងលក្ខខណ្ឌធម្មតា)។

• រដូវក្តៅ៖ ដឹកអាហារពីផ្សារត្រឡប់ផ្ទះឱ្យលឿន ប្រើថង់រក្សាសីតុណ្ហភាព និងកុំទុកក្នុងម៉ូតូ ឬឡានចតក្រោមថ្ងៃ។
• រដូវវស្សា (ឧសភា ដល់ តុលា)៖ សំណើមខ្ពស់បង្កើនហានិភ័យផ្សិត (mold) លើនំបុ័ង គ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងម្សៅ ដូច្នេះរក្សាក្នុងធុងបិទជិត។
• ប្រុងប្រយ័ត្នជាមួយ aflatoxin ពីផ្សិតលើសណ្តែកដី និងពោត ដែលកើនក្នុងលក្ខខណ្ឌសើម (តាមការព្រមានរបស់ FAO)។
• ពិនិត្យកុំឱ្យទឹកជំនន់ ឬទឹកស្អុយ ប៉ះពាល់ស្តុកអាហារនៅផ្ទះ ក្នុងពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។

ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុក៏ជះឥទ្ធិពលលើនិន្នាការនេះផងដែរ។ WHO បានព្រមានថា ការឡើងកម្តៅសកល បង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺពីអាហារ ដោយសារភ្នាក់ងារបង្កជំងឺ និងសារពាង្គកាយដូចជា Vibrio រីកលូតលាស់ល្អក្នុងទឹក និងអាហារសមុទ្រនៅសីតុណ្ហភាពកើនឡើង។ ការយល់ដឹងពីហានិភ័យតាមរដូវ ជួយឱ្យគ្រួសារភ្នំពេញកែសម្រួលទម្លាប់ទិញ និងរក្សាទុកអាហារ ឱ្យសមស្របតាមពេលវេលានៃឆ្នាំ។

ការគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពអាហារពេលដាច់ចរន្តអគ្គិសនីនៅភ្នំពេញ

ការដាច់ចរន្តអគ្គិសនីនៅរដូវក្តៅគឺជាបញ្ហាជាក់ស្តែងសម្រាប់គ្រួសារនៅភ្នំពេញ ហើយវាជាការគំរាមកំហែងផ្ទាល់ដល់សុវត្ថិភាពអាហារ។ យោងតាមរបាយការណ៍ឆ្នាំ ២០២៤ របស់ Électricité du Cambodge (EDC) តម្រូវការប្រើប្រាស់អគ្គិសនីនៅរដូវប្រាំង (ខែមីនា ដល់ ឧសភា) កើនឡើងខ្ពស់បំផុត ដែលនាំឱ្យមានការកាត់ផ្តាច់ជាប់ៗគ្នានៅតំបន់មួយចំនួន។ ពេលដាច់ភ្លើង សីតុណ្ហភាពទូទឹកកកអាចឡើងចូលក្នុង “តំបន់គ្រោះថ្នាក់” (Danger Zone) យ៉ាងលឿន។

យោងតាមមគ្គុទេសក៍របស់ USDA Food Safety and Inspection Service (FSIS, ២០២៣) បាក់តេរីបង្កើនចំនួនលឿនបំផុតនៅចន្លោះ ៤°C ដល់ ៦០°C។ ច្បាប់ជាក់ស្តែងគឺ៖ ប្រសិនបើទ្វារទូទឹកកកមិនត្រូវបានបើក អាហារក្នុងផ្នែកត្រជាក់ (refrigerator) នៅតែមានសុវត្ថិភាពប្រហែល ៤ ម៉ោង បន្ទាប់ពីដាច់ភ្លើង។ ផ្នែកបង្កក (freezer) ដែលពេញ រក្សាសីតុណ្ហភាពបានរហូតដល់ ៤៨ ម៉ោង ចំណែកផ្នែកបង្កកដែលពេញពាក់កណ្តាល រក្សាបានត្រឹម ២៤ ម៉ោងប៉ុណ្ណោះ (USDA FSIS ២០២៣)។

• ជំហានទី ១៖ កុំបើកទ្វារទូទឹកកកដោយឥតចាំបាច់។ រាល់ពេលបើក សីតុណ្ហភាពកើនឡើងយ៉ាងលឿន។
• ជំហានទី ២៖ ត្រៀមដុំទឹកកក (ice packs) ឬដបទឹកកកក្នុងផ្នែកបង្កក ដើម្បីបន្ថែមរយៈពេលត្រជាក់ពេលអាសន្ន។
• ជំហានទី ៣៖ ប្រើ thermometer ដាក់ក្នុងទូ។ ប្រសិនបើសីតុណ្ហភាពលើសពី ៤°C លើសពី ២ ម៉ោង ត្រូវបោះចោលសាច់ ត្រី ទឹកដោះគោ និងអាហារចម្អិនរួច។
• ជំហានទី ៤៖ អាហារបង្កកដែលនៅមានគ្រាប់ទឹកកក (ice crystals) អាចបង្កកឡើងវិញបាន ដោយសុវត្ថិភាព តាមការណែនាំ FSIS។

សម្រាប់គ្រួសារដែលជួបការដាច់ភ្លើងញឹកញាប់ ការវិនិយោគលើ inverter ឬម៉ាស៊ីនភ្លើងតូច (ប្រហែល ៣៥០ ដុល្លារ ដល់ ៨០០ ដុល្លារ តាមតម្លៃទីផ្សារភ្នំពេញ ២០២៥) អាចការពារតម្លៃអាហារដែលខូចបាន។ កុំភ្លេចថា ច្បាប់ “នៅពេលសង្ស័យ ត្រូវបោះចោល” (When in doubt, throw it out) របស់ FSIS អនុវត្តជានិច្ច ព្រោះតម្លៃនៃជំងឺពីអាហារខ្ពស់ជាងតម្លៃអាហារដែលបោះចោល។

ការប្រៀបធៀបឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាព និងកម្មវិធីតាមដានសុវត្ថិភាពអាហារ

ការគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពអាហារដោយផ្អែកលើ “ការស្មាន” គឺមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ត្រឹមត្រូវ ជួយឱ្យអ្នកដឹងពិតប្រាកដថា អាហារត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងសីតុណ្ហភាពមានសុវត្ថិភាព។ ខាងក្រោមនេះជាការប្រៀបធៀបឧបករណ៍ និងកម្មវិធីដែលអាចរកបាននៅភ្នំពេញ ឬតាមអនឡាញ។

កម្មវិធី USDA FoodKeeper ដែលបង្កើតដោយ USDA រួមជាមួយ Cornell University និង Food Marketing Institute គឺជាឧបករណ៍ឥតគិតថ្លៃដ៏មានប្រយោជន៍។ វាមានទិន្នន័យសម្រាប់អាហារ ជាង ៦៥០ មុខ ដោយបង្ហាញរយៈពេលរក្សាទុកដែលណែនាំក្នុងទូត្រជាក់ ទូបង្កក និងធ្នើរ (USDA FoodKeeper ២០២៤)។ ឧទាហរណ៍ វាប្រាប់ថា សាច់មាន់ឆៅគួររក្សាក្នុងទូត្រជាក់ត្រឹម ១ ដល់ ២ ថ្ងៃ ប៉ុណ្ណោះ។

សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ ការផ្សំ digital fridge thermometer (ដើម្បីធានាថាទូត្រជាក់នៅ ៤°C ឬទាបជាង) ជាមួយ probe thermometer (ដើម្បីបញ្ជាក់ថាសាច់មាន់ឈានដល់ ៧៤°C ខាងក្នុង តាមការណែនាំ FSIS) គឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ផ្ទះបាយភាគច្រើន។ ការវិនិយោគសរុបក្រោម ១៥ ដុល្លារ អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យពុលអាហារយ៉ាងច្រើន។ Bluetooth thermometer សមរម្យសម្រាប់អ្នកដែលចេញក្រៅញឹកញាប់ ព្រោះវាផ្ញើការជូនដំណឹងពេលសីតុណ្ហភាពទូឡើងខ្ពស់ ដែលជារឿយៗបណ្តាលមកពីការដាច់ភ្លើង។

សុវត្ថិភាពក្នុងការរៀបចំ និងស្តុកអាហារជាបាច់សម្រាប់មួយសប្តាហ៍

ការទិញអាហារពីផ្សារទំនើបម្តងសម្រាប់ប្រើទាំងសប្តាហ៍ (batch cooking ឬ meal prep) ជួយសន្សំពេលវេលា និងថវិកា ប៉ុន្តែវាបង្កើនហានិភ័យ ប្រសិនបើការស្តុកទុកមិនត្រឹមត្រូវ។ នេះជាដំណើរការជាជំហានៗ ផ្អែកលើគោលការណ៍ FSIS និង WHO។

• ការត្រជាក់លឿន (rapid cooling)៖ បន្ទាប់ពីចម្អិន ត្រូវដាក់អាហារចូលទូត្រជាក់ក្នុងរយៈពេល ២ ម៉ោង។ យោងតាម USDA FSIS (២០២៣) ប្រសិនបើសីតុណ្ហភាពបរិយាកាសលើស ៣២°C (ដែលជារឿងធម្មតានៅភ្នំពេញ) ត្រូវកាត់រយៈពេលនេះមកត្រឹម ១ ម៉ោង។
• ការបែងចែកជាចំណែកតូច៖ ចែកម្ហូបក្នុងប្រអប់រាក់ៗ ដើម្បីឱ្យកម្តៅធ្លាក់ចុះលឿន។ ម្ហូបក្នុងឆ្នាំងធំ ត្រជាក់យឺត ហើយផ្នែកកណ្តាលនៅតែក្តៅគ្រោះថ្នាក់យូរ។
• ការដាក់ស្លាកកាលបរិច្ឆេទ៖ សរសេរថ្ងៃចម្អិនលើប្រអប់នីមួយៗ។ ម្ហូបចម្អិនរួចភាគច្រើនមានសុវត្ថិភាពក្នុងទូត្រជាក់ ៣ ដល់ ៤ ថ្ងៃ (USDA FoodKeeper ២០២៤)។
• ការបង្កកសម្រាប់រយៈពេលវែង៖ ប្រសិនបើមិនអាចបរិភោគក្នុង ៤ ថ្ងៃ ត្រូវបង្កកភ្លាមនៅ -១៨°C។

ការកម្តៅឡើងវិញ (reheating) ក៏សំខាន់ដែរ។ WHO ក្នុង “Five Keys to Safer Food” (កែប្រែ ២០២២) ណែនាំឱ្យកម្តៅអាហារដែលរក្សាទុករហូតដល់ ៧០°C យ៉ាងហោចណាស់ មុនបរិភោគ ដើម្បីសម្លាប់បាក់តេរីដែលអាចលូតលាស់។ កុំកម្តៅអាហារតែមួយ ច្រើនជាងម្តង ព្រោះរាល់វដ្តកម្តៅ-ត្រជាក់ បង្កើនហានិភ័យ។

គន្លឹះជាក់ស្តែងសម្រាប់ផ្ទះបាយភ្នំពេញ៖ បំបែកការទិញ “សាច់ឆៅ” ចេញពី “បន្លែ និងអាហារត្រៀមហូប” ក្នុងថង់ផ្សេងគ្នាតាំងពីផ្សារ ដើម្បីជៀសវាងការឆ្លងបាក់តេរីឆ្លងគ្នា (cross-contamination)។ ការអនុវត្តដំណើរការនេះឱ្យបានទៀងទាត់ កាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយអាហារ ហើយធានាបាននូវសុវត្ថិភាពពេញមួយសប្តាហ៍។

សូចនាករ និងវិធីវាស់វែងសុវត្ថិភាពអាហារនៅផ្ទះបាយ

អ្វីដែលអាចវាស់វែងបាន គឺអាចគ្រប់គ្រងបាន។ ជំនួសឱ្យការពឹងលើអារម្មណ៍ គ្រួសារអាចតាមដានសូចនាករ (metrics) ច្បាស់លាស់ ដើម្បីវាយតម្លៃថា ផ្ទះបាយរបស់ខ្លួនមានសុវត្ថិភាពកម្រិតណា។ នេះជាសូចនាករសំខាន់ៗដែលអាចវាស់បានដោយឧបករណ៍ងាយៗ។

ស្តង់ដារសីតុណ្ហភាពខាងលើផ្អែកលើ “Safe Minimum Internal Temperatures” របស់ USDA FSIS (២០២៣)។ សាច់មាន់ត្រូវឈានដល់ ៧៤°C សាច់គោ និងជ្រូកកិន ៧១°C និងសាច់គោដុំ (steak) ៦៣°C បន្ទាប់មកសម្រាក ៣ នាទី។ ការប្រើ probe thermometer ផ្តល់ភ័ស្តុតាងជាក់ស្តែង ជំនួសឱ្យការមើលពណ៌សាច់ ដែលអាចបោកប្រាស់។

• អត្រាខ្ជះខ្ជាយអាហារ៖ រាប់ចំនួនអាហារដែលត្រូវបោះចោលដោយសារផុតកំណត់ ក្នុងមួយសប្តាហ៍។ អត្រាខ្ពស់បង្ហាញពីការទិញច្រើនពេក ឬការស្តុកមិនត្រឹមត្រូវ។
• ភាពញឹកញាប់នៃការសម្អាតទូត្រជាក់៖ គោលដៅយ៉ាងតិច ១ ដងក្នុង ១ ទៅ ២ សប្តាហ៍ ដើម្បីបង្ការ Listeria ដែលអាចលូតលាស់សូម្បីក្នុងសីតុណ្ហភាពទាប។
• ការត្រួតពិនិត្យកាលបរិច្ឆេទ៖ ពិនិត្យធ្នើរ និងទូត្រជាក់រាល់សប្តាហ៍ តាមគោលការណ៍ “First In, First Out” (FIFO)។

ការកត់ត្រាសូចនាករទាំងនេះក្នុងសៀវភៅ ឬកម្មវិធីទូរស័ព្ទ ប្រែក្លាយសុវត្ថិភាពអាហារពីការស្មាន ទៅជាប្រព័ន្ធដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន។ ក្រុមគ្រួសារដែលតាមដានទិន្នន័យនេះ អស់រយៈពេលមួយ ឬពីរខែ ច្រើនតែសម្គាល់ឃើញការថយចុះនៃការខ្ជះខ្ជាយ និងភាពញឹកញាប់នៃជំងឺក្រពះពោះវៀនក្នុងគ្រួសារ។

ស្លាកវិញ្ញាបនបត្រ និងស្តង់ដារសុវត្ថិភាពអាហារ៖ CamGAP, HACCP, ISO 22000 និងសរីរាង្គ

ពេលដើរទិញនៅផ្សារទំនើបក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ អ្នកនឹងឃើញនិមិត្តសញ្ញាវិញ្ញាបនបត្រផ្សេងៗបិទនៅលើវេចខ្ចប់ ប៉ុន្តែមនុស្សជាច្រើនមិនដឹងថាស្លាកនីមួយៗមានន័យខុសគ្នាយ៉ាងណាទេ។ ស្តង់ដារនីមួយៗគ្របដណ្តប់ដំណាក់កាលផ្សេងគ្នានៃខ្សែសង្វាក់អាហារ ដូច្នេះការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នាជួយឱ្យអ្នកជ្រើសរើសបានត្រឹមត្រូវ។

CamGAP (Cambodian Good Agricultural Practices) ត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើដោយក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាបន្លែ និងផ្លែឈើត្រូវបានដាំដុះតាមលក្ខណៈគ្រប់គ្រងសារធាតុគីមី និងស្នាមសល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។ HACCP គឺជាប្រព័ន្ធវិភាគគ្រោះថ្នាក់ និងចំណុចត្រួតពិនិត្យសំខាន់ ដែលមាន ៧ គោលការណ៍ កំណត់ដោយ Codex Alimentarius (FAO/WHO)។ វាផ្តោតលើដំណើរការផលិត និងកែច្នៃ មិនមែនលើផលិតផលចុងក្រោយទេ។ ISO 22000 ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ និងធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ បញ្ចូល HACCP ជាមួយប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងពេញលេញសម្រាប់អង្គភាពទាំងមូល។

ស្លាកសរីរាង្គក្នុងស្រុកត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយសមាគមកសិកម្មសរីរាង្គកម្ពុជា (COrAA)។ គន្លឹះជាក់ស្តែងគឺ៖ ស្លាក CamGAP ល្អសម្រាប់បន្លែស្រស់ ខណៈ HACCP ឬ ISO 22000 សំខាន់ជាងសម្រាប់សាច់ ត្រី និងអាហារកែច្នៃ។ កុំសន្មត់ថាស្លាក “premium” ឬ “natural” ដែលគ្មានវិញ្ញាបនបត្រផ្លូវការ មានន័យដូចគ្នានឹងស្តង់ដារទាំងនេះឡើយ។

សុវត្ថិភាពនៃវត្ថុធាតុវេចខ្ចប់ និងធុងផ្ទុកអាហារ

សុវត្ថិភាពអាហារមិនមែនអាស្រ័យតែលើខ្លួនអាហារទេ ប៉ុន្តែក៏អាស្រ័យលើវត្ថុធាតុដែលប៉ះនឹងអាហារផងដែរ។ សារធាតុមួយចំនួនអាចហូរចេញពីប្លាស្ទិកចូលក្នុងអាហារ ជាពិសេសនៅពេលប្រើកំដៅ ឬផ្ទុករយៈពេលយូរ។ សារធាតុ BPA (Bisphenol A) ដែលប្រើក្នុងប្លាស្ទិករឹង និងស្រទាប់កំប៉ុង ត្រូវបានស្ថាប័ន EFSA (សហភាពអឺរ៉ុប) កាត់បន្ថយកម្រិតទទួលយកប្រចាំថ្ងៃយ៉ាងខ្លាំងក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ មកត្រឹម ០,២ ណាណូក្រាម ក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៃទម្ងន់រាងកាយ ដែលទាបជាងតម្លៃចាស់រាប់ពាន់ដង។

នៅផ្សារទំនើបក្នុងភ្នំពេញ ផលិតផលប្លាស្ទិកភាគច្រើនមានលេខកូដកែច្នៃ (recycling code) ពី ១ ដល់ ៧ នៅបាតធុង។ កូដ ១ (PET) ត្រូវបានរចនាសម្រាប់ប្រើតែម្តង ដូច្នេះការបំពេញ និងប្រើដបទឹក PET ឡើងវិញច្រើនដងមិនត្រូវបានណែនាំ។ កូដ ៣ (PVC) អាចមានសារធាតុ phthalates ខណៈកូដ ៧ ពេលខ្លះមាន BPA។ កូដ ២ (HDPE), កូដ ៤ (LDPE) និងកូដ ៥ (PP) ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានស្ថេរភាពជាង។

• ពិនិត្យសញ្ញា “microwave safe” មុនពេលដាក់ប្រអប់ប្លាស្ទិកក្នុងម៉ាក្រូវ៉េវ។ ប្រសិនបើគ្មាន សូមផ្ទេរអាហារទៅចានកញ្ចក់ ឬសេរ៉ាមិច។
• កុំចាក់អាហារក្តៅ ឬទឹកស្ងោរផ្ទាល់ចូលក្នុងថង់ ឬប្រអប់ប្លាស្ទិកស្តើង។
• ជ្រើសរើសធុងផ្ទុកធ្វើពីកញ្ចក់ ឬដែកអ៊ីណុក (stainless steel) សម្រាប់ការផ្ទុករយៈពេលវែង។
• បោះចោលប្រអប់ប្លាស្ទិកដែលមានស្នាមឆ្កូត ឬប្តូរពណ៌ ព្រោះវាងាយបង្កើតបាក់តេរី។

ស្ថាប័ន US FDA នៅតែចាត់ទុក BPA ថាមានសុវត្ថិភាពនៅកម្រិតប៉ះពាល់បច្ចុប្បន្ននៅអាមេរិក ប៉ុន្តែភាពខុសគ្នានៃការវាយតម្លៃរវាង FDA និង EFSA បង្ហាញថា ការប្រុងប្រយ័ត្ន ជាពិសេសសម្រាប់ទារក និងស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ គឺជាជម្រើសប្រកបដោយប្រាជ្ញា។ ការប្រើធុងកញ្ចក់សម្រាប់កុមារ និងការជៀសវាងកំដៅប្លាស្ទិក ជាវិធានការងាយស្រួលដែលកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់ភ្លាមៗ។

ប្រព័ន្ធដកសងផលិតផល (Product Recall) និងការឆ្លើយតបរបស់អ្នកប្រើប្រាស់

ពេលរកឃើញថាផលិតផលមួយបាច់មានគ្រោះថ្នាក់ ដូចជាការចម្លងបាក់តេរី Salmonella ឬមានវត្ថុចម្លែកលាយ ផលិតករ ឬហាងលក់នឹងធ្វើការ “ដកសងផលិតផល” ដែលជាការដកចេញពីទីផ្សារទាំងស្រុង។ ប្រព័ន្ធនេះខុសពីការដាក់ពាក្យបណ្តឹងផ្ទាល់ខ្លួន ព្រោះវាជាសកម្មភាពទូលំទូលាយដែលការពារអ្នកប្រើប្រាស់ទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ។ នៅកម្ពុជា អគ្គនាយកដ្ឋាន CamControl និងនាយកដ្ឋានការពារអ្នកប្រើប្រាស់ ការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ (CCF) នៃក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ទទួលបន្ទុកត្រួតពិនិត្យ និងបញ្ជាដកផលិតផលដែលមិនមានសុវត្ថិភាពចេញពីទីផ្សារ។

ការដកសងផលិតផលអាស្រ័យលើ “លេខបាច់” (lot/batch number) ដែលបោះពុម្ពនៅជិតកាលបរិច្ឆេទផុតកំណត់។ នេះជាមូលហេតុដែលអ្នកគួររក្សាវិក្កយបត្រ និងកត់ត្រាលេខបាច់សម្រាប់ផលិតផលថ្លៃ ឬផលិតផលសម្រាប់ទារក។ ស្ថាប័នអន្តរជាតិដូចជា INFOSAN ដែលជាបណ្តាញសុវត្ថិភាពអាហារអន្តរជាតិរបស់ WHO និង FAO ជួយផ្សព្វផ្សាយការដកសងឆ្លងព្រំដែន នៅពេលផលិតផលនាំចូលរកឃើញបញ្ហា។

• ពេលលឺដំណឹងដកសង សូមឆែកលេខបាច់ និងកាលបរិច្ឆេទនៃផលិតផលនៅផ្ទះអ្នកភ្លាមៗ។
• ប្រសិនបើផ្គូផ្គង សូមឈប់ប្រើ និងបំបែកវាចេញ ដោយកុំបោះចោលធម្មតា ប្រសិនបើជាការដកសងថ្នាក់ខ្ពស់។
• នាំផលិតផល និងវិក្កយបត្រត្រឡប់ទៅផ្សារទំនើបវិញ ដែលច្បាប់ការពារអ្នកប្រើប្រាស់ឆ្នាំ ២០១៩ របស់កម្ពុជា ផ្តល់សិទ្ធិឱ្យអ្នកទាមទារសងប្រាក់វិញ។
• តាមដានគេហទំព័រ និងបណ្តាញសង្គមផ្លូវការរបស់ផ្សារទំនើប ដែលជាធម្មតាបិទផ្សាយសេចក្តីជូនដំណឹងដកសងនៅផ្នែកសេវាអតិថិជន។

ការយល់ដឹងពីដំណើរការដកសងធ្វើឱ្យអ្នកក្លាយជាអ្នកប្រើប្រាស់សកម្ម។ ជាជាងរង់ចាំ ការពិនិត្យលេខបាច់ និងការរក្សាវិក្កយបត្រ ប្រែការដកសងពីដំណឹងគួរឱ្យភ័យខ្លាច ទៅជាសកម្មភាពការពារដ៏ងាយស្រួលមួយ។

ប្រភពព័ត៌មាន

• World Health Organization (WHO), ឯកសារសុវត្ថិភាពអាហារ – https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/food-safety
• World Health Organization (WHO), គន្លឹះ ៥ យ៉ាងសម្រាប់អាហារកាន់តែមានសុវត្ថិភាព – https://www.who.int/publications/i/item/9789241594639
• World Health Organization (WHO), ទិវាសុវត្ថិភាពអាហារពិភពលោក – https://www.who.int/campaigns/world-food-safety-day
• FAO/WHO Codex Alimentarius, ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពអាហារអន្តរជាតិ – https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/en/
• Wikipedia, អត្ថបទស្តីពីជំងឺពីអាហារ (Foodborne illness) – https://en.wikipedia.org/wiki/Foodborne_illness

​អានបន្ថែម

• en.wikipedia.org

{“@context”:”https://schema.org”,”@type”:”Article”,”headline”:”ការធានាសុវត្ថិភាពអាហារនៅផ្សារទំនើបភ្នំពេញ៖ អ្វីដែលអ្នកត្រូវដឹង”,”inLanguage”:”km”,”author”:{“@type”:”Organization”,”name”:”Editorial”},”publisher”:{“@type”:”Organization”,”name”:”Angkor sphere”},”about”:”សុវត្ថិភាពអាហារផ្សារទំនើប”}